Bartosz Mendlewski
Główny technolog Sano
Okres odchowu prosiąt od 14 do 20 kg masy ciała stanowi kontynuację fazy odsadzenia i jednocześnie moment, w którym ujawnia się ich genetyczny potencjał wzrostowy. Prosięta w tym okresie można porównać do sportowców – ich organizm intensywnie rośnie i wymaga optymalnego zaopatrzenia we wszystkie składniki pokarmowe oraz mikroelementy.
Tab. 2. Ceny sprzedaży jaj w okresie 24-30.11.2025 r.
(źródło: Hodowca Drobiu 12.2025)
Znaczenie fazy odchowu i potencjał wzrostowy prosiąt
Prosięta, które prawidłowo przeszły przez trudny okres odsadzania, mają dobrze rozwinięty przewód pokarmowy oraz są wyrównane pod względem masy ciała. Mają dobry apetyt, prawidłowo pobierają paszę, a ich tempo wzrostu jest stabilne. W tym etapie głównym celem żywienia jest maksymalne wykorzystanie zdolności odkładania białka, poprawa wykorzystania paszy oraz przygotowanie zwierząt do kolejnej fazy odchowu.
Punktem wyjścia do osiągania wysokich przyrostów dziennych jest odpowiednia masa ciała prosiąt w momencie odsadzenia. Badania oraz praktyka produkcyjna jednoznacznie wskazują, że im wyższa masa odsadzeniowa, tym lepsze wyniki w kolejnych etapach chowu. Prosięta cięższe przy odsadzeniu osiągają wyższe przyrosty dzienne, lepiej wykorzystują paszę i szybciej adaptują się do nowych warunków żywienia.
- lepsze wykorzystanie paszy
- wyższe przyrosty dzienne
- ograniczenie problemów trawiennych
- zmniejszenie wydalania azotu
- poprawa mikroklimatu w chlewni
Masa odsadzeniowa jest w dużej mierze uzależniona od masy urodzeniowej, a więc również od prawidłowego żywienia loch. Dlatego efektywny odchów prosiąt należy rozpatrywać kompleksowo – zaczynając od właściwego żywienia stada podstawowego.
W fazie odchowu (14-20 kg) organizm prosięcia wykazuje bardzo wysoką zdolność do odkładania białka. Wysokie przyrosty dzienne nie tylko skracają okres produkcji, ale również poprawiają wykorzystanie paszy, co bezpośrednio przekłada się na niższe koszty odchowu. Odkładanie białka zależy przede wszystkim od dostępności aminokwasów egzogennych. To one – a nie ogólny poziom białka – decydują o efektywności wzrostu i późniejszej mięsności. Niedobór choćby jednego aminokwasu ogranicza syntezę białek, co prowadzi do zahamowania wzrostu.
Kluczowe znaczenie mają lizyna, metionina, treonina i tryptofan, które muszą być dostarczane w odpowiednich proporcjach. Dzięki temu możliwe jest obniżenie poziomu białka surowego w paszy przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej wartości biologicznej białka.
Rys. 1. Wpływ masy ciała przy odsadzeniu na dzienne przyrosty w odchowie
Skład paszy i żywienie wspierające intensywny wzrost
W omawianym okresie prosięta nadal wykazują dużą wrażliwość na smak i zapach paszy, dlatego mieszanki powinny być nie tylko odpowiednio zbilansowane, ale również bardzo smakowite. Wysoka smakowitość stymuluje pobranie paszy, co jest kluczowe dla utrzymania wysokiego tempa wzrostu. Podstawą dobrze zbilansowanej dawki dla prosiąt są wysokostrawne komponenty, takie jak odpowiednio dobrane zboża, smakowite komponenty mleczne, wysokiej jakości surowce białkowe oraz tłuszcze roślinne stanowiące skoncentrowane źródło energii.
W żywieniu prosiąt w tym okresie szczególnie polecane są pszenica, jęczmień i kukurydza. Pszenica jest bardzo dobrym źródłem energii i w tej fazie może stanowić większy udział w mieszance niż wcześniej. Charakteryzuje się wysoką strawnością oraz sprzyja dobremu pobraniu paszy, co przekłada się na stabilne przyrosty dzienne. Kukurydza, dzięki wysokiej zawartości skrobi i niskiej zawartości włókna, umożliwia efektywne wykorzystanie energii i wspiera szybkie tempo wzrostu. Z kolei jęczmień pełni istotną funkcję regulującą pracę przewodu pokarmowego – zawarte w nim włókno wspomaga perystaltykę jelit i ogranicza ryzyko zaburzeń trawiennych, stanowiąc cenne uzupełnienie mieszanek opartych na pszenicy i kukurydzy.
Mieszanka paszowa
uzupełniającą dla prosiąt.
Zawiera wysokiej jakości białko pochodzące z serwatki oraz zestaw 4 aminokwasów egzogennych. Produkt ten zawiera również mrówczan wapnia oraz maślan sodu. Do sporządzenia własnej paszy.
Mieszanka paszowa uzupełniająca z kwasem mrówkowym.
SanoCid zakwasza paszę i redukuje mikroorganizmy, co bezpośrednio podnosi poziom higieny. Szczególnie przydatny jako środek stabilizujący układ trawienny oraz stymulujący wzrost, zdrowotność i wykorzystanie paszy.
Koncentrat włókna wolny od mikotoksyn.
Stosowany w żywieniu prosiąt wspomaga prawidłowe funkcjonowanie przewodu pokarmowego, ogranicza zaburzenia trawienne i zapobiega biegunkom. Poprawia pobranie paszy i wspiera zdrowy rozwój młodych świń.
Mieszanka paszowa mineralna wiążąca mykotoksyny.
Mycosan dzięki złożonemu składowi ma powinowactwo do różnych grup mykotoksyn występujących w paszach.
Wśród komponentów mlecznych na szczególną uwagę zasługuje serwatka. Jest to surowiec o wysokiej wartości żywieniowej, który wspiera rozwój korzystnej mikroflory jelitowej, poprawia smakowitość paszy i zwiększa jej pobranie. Ma to szczególne znaczenie w pierwszych tygodniach po odsadzeniu, kiedy układ pokarmowy prosiąt jest jeszcze przystosowany do trawienia cukrów mlecznych.
Śruta poekstrakcyjna sojowa może być w tej fazie bezpiecznie stosowana jako podstawowe źródło białka. Lepsze przystosowanie przewodu pokarmowego prosiąt do jej trawienia sprawia, że ryzyko negatywnego wpływu substancji antyżywieniowych jest znacznie mniejsze niż bezpośrednio po odsadzeniu. Nadal jednak zaleca się jej racjonalne dawkowanie oraz uzupełnianie mieszanki aminokwasami egzogennymi, co pozwala ograniczyć nadmiar białka surowego i poprawić wykorzystanie paszy.
Istotnym elementem żywienia są również tłuszcze roślinne, zwłaszcza tłuszcz palmowy i kokosowy. Charakteryzują się one wysoką koncentracją energii, dobrą strawnością oraz korzystnie wpływają na smakowitość paszy. W pierwszych tygodniach po odsadzeniu, gdy pobranie paszy jest ograniczone, szczególnie ważne jest dostarczenie jak największej ilości energii w niewielkiej objętości mieszanki. Tłuszcze te doskonale spełniają to zadanie, zwiększając koncentrację energii bez konieczności podnoszenia poziomu białka, co ma duże znaczenie dla zdrowia przewodu pokarmowego.
Tab. 1. Przykładowe receptury na paszę własną dla prosiąt o masie ciała 14-20 kg
Duże znaczenie ma także forma podania tłuszczu. Najlepsze efekty uzyskuje się przy stosowaniu dobrze rozproszonych dodatków tłuszczowych lub komponentów mlecznych zawierających tłuszcz, co poprawia jego przyswajalność. W połączeniu z laktozą (np. z serwatki) stanowi on łatwo dostępne źródło energii, wspierające szybki rozwój i ograniczające spadki masy ciała po odsadzeniu. Dodatkowo tłuszcze poprawiają smak i zapach paszy, co zwiększa jej pobranie, a tym samym wpływa na lepsze przyrosty dzienne i bardziej wyrównany rozwój stada.
Ważnym aspektem jest również utrzymanie niskiego poziomu wiązania kwasów w paszy, co sprzyja zachowaniu odpowiedniego pH w przewodzie pokarmowym i ogranicza rozwój patogenów. Mimo że układ pokarmowy prosiąt jest już bardziej rozwinięty niż bezpośrednio po odsadzeniu, nadal wymaga wsparcia. Kluczową rolę odgrywają dodatki funkcjonalne stabilizujące mikrobiom jelitowy i poprawiające trawienie. Do najważniejszych należą zakwaszacze (np. kwas mrówkowy), maślan sodu oraz mrówczan wapnia, których synergiczne działanie ogranicza ryzyko zaburzeń trawiennych i wspiera wysokie tempo wzrostu.
W tej fazie odchowu zaleca się stopniowe przejście z pasz odsadzeniowych na mieszanki typu starter, które pozwalają w pełni wykorzystać potencjał wzrostowy prosiąt. Przykładem skutecznego rozwiązania jest zastosowanie startera opartego na mieszance uzupełniającej Suggi, zawierającej wysokostrawne komponenty mleczne (serwatkę), specjalne tłuszcze roślinne (palmowy i kokosowy) oraz premiks mineralno-witaminowy. Uzupełnienie mieszanki o lizynę, metioninę, treoninę i tryptofan zapewnia optymalny profil aminokwasowy. Dodatkowo obecność mrówczanu wapnia wpływa na niski poziom wiązania kwasów, a maślan sodu wspiera pobranie paszy i równomierny wzrost.
- czyść i dezynfekuj kojce
- utrzymuj odpowiednią temperaturę
- unikaj przeciągów
- dbaj o czyste poidła
- zapewnij miejsce przy korycie
- do paszy dodaj Mycosan i SanoCid
- na posadzkę stosuj SanoSan
Higiena, zdrowie i warunki środowiskowe w odchowie
Faza odchowu prosiąt o masie 14-20 kg to okres intensywnego wzrostu i maksymalnego wykorzystania potencjału genetycznego zwierząt. Kluczowe znaczenie ma precyzyjnie zbilansowana pasza – bogata w aminokwasy egzogenne, o wysokiej strawności i niskim poziomie wiązania kwasów – uzupełniona o dodatki funkcjonalne wspierające zdrowie jelit.
Jednocześnie prosięta w tym okresie są bardzo wrażliwe na działanie patogenów i mykotoksyn, które mogą prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych. Dlatego niezwykle istotna jest higiena pasz. Zboże powinno być dokładnie czyszczone (co najmniej dwukrotnie), a w razie potrzeby dosuszane do wilgotności poniżej 14% lub konserwowane kwasami. Dodatkowym zabezpieczeniem może być stosowanie sorbentów mykotoksyn, np. w ilości 1-2 kg na tonę paszy. Warto również wykorzystać zakwaszacze poprawiające higienę i strawność paszy oraz dodatki włókniste regulujące pracę przewodu pokarmowego.
Osiągnięcie wysokich wyników produkcyjnych w tej fazie nie jest możliwe bez odpowiednich warunków środowiskowych. Kluczowe znaczenie mają stały dostęp do świeżej wody i paszy (żywienie ad libitum), odpowiednia powierzchnia w kojcu, stopniowe obniżanie temperatury (z około 30°C do około 22°C), właściwa wentylacja bez przeciągów oraz wysoka higiena pomieszczeń i paszy.
Zastosowanie odpowiednio zbilansowanych mieszanek paszowych oraz właściwe zarządzanie środowiskiem chowu pozwala uzyskać wysokie przyrosty dzienne, poprawić wykorzystanie paszy, zwiększyć odkładanie tkanki mięśniowej, ograniczyć problemy zdrowotne oraz wyrównać grupy technologiczne.
