Przemysław Gogojewicz
Kancelaria Usług Prawnych Gogojewicz & Współpracownicy
W ostatnich latach wielu producentów trzody chlewnej zostało zmuszonych do zaprzestania produkcji w związku z występowaniem choroby zakaźnej, jaką jest Afrykański pomór świń (ASF). Wprowadzenie przez organy weterynaryjne zakazu utrzymywania świń w gospodarstwie lub zakazu ich wprowadzania na teren gospodarstwa często oznaczało wielomiesięczne przerwy w produkcji. Aby umożliwić rolnikom powrót do chowu trzody chlewnej, uruchomiono preferencyjne kredyty inwestycyjne z dopłatą do oprocentowania udzielane przy współpracy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR).
Instrument ten ma na celu wsparcie gospodarstw rolnych w odbudowie potencjału produkcyjnego po zakończeniu okresu obowiązywania restrykcji związanych z ASF.
Kto może ubiegać się o kredyt?
O kredyt preferencyjny mogą ubiegać się producenci rolni, którzy:
- posiadają numer identyfikacyjny nadany w krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych oraz wniosków o przyznanie płatności,
- prowadzili produkcję świń w gospodarstwie rolnym lub w dziale specjalnym produkcji rolnej,
- zaprzestali produkcji świń w związku z zakazem ich utrzymywania lub wprowadzania do gospodarstwa wydanym w związku z wystąpieniem ASF.
W przypadku małżonków pozostających we wspólności majątkowej umowa kredytu zawierana jest co do zasady z obojgiem małżonków.
Na co można przeznaczyć kredyt?
Środki uzyskane w ramach kredytu preferencyjnego mogą zostać przeznaczone na inwestycje niezbędne do ponownego uruchomienia produkcji świń. W szczególności dotyczy to zakupu:
- maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie chlewni,
- maszyn wykorzystywanych w produkcji trzody chlewnej,
- innych środków trwałych związanych z prowadzeniem produkcji.
Celem finansowania jest umożliwienie producentowi rolnemu przywrócenia zdolności produkcyjnych gospodarstwa po okresie przestoju spowodowanego ograniczeniami weterynaryjnymi.
Maksymalna wysokość kredytu
Maksymalna kwota kredytu uzależniona jest od liczby świń utrzymywanych średniorocznie w danej siedzibie stada przed wprowadzeniem zakazu produkcji. Obowiązujące limity wynoszą:
- do 50 000 zł – w przypadku gospodarstw utrzymujących do 50 świń,
- do 100 000 zł – przy stadach liczących od 50 do 100 świń,
- do 500 000 zł – przy stadach od 100 do 500 świń,
- do 800 000 zł – przy stadach od 500 do 1000 świń,
- do 1 500 000 zł – przy stadach powyżej 1000 świń.
Średnioroczną liczbę świń ustala się jako średnią z liczby zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie w ostatnim dniu każdego miesiąca roku poprzedzającego wprowadzenie zakazu.
Jeżeli producent utrzymywał świnie w kilku siedzibach stad, maksymalna kwota kredytu stanowi sumę limitów przypisanych do poszczególnych lokalizacji.
Kiedy kredyt preferencyjny naprawdę się opłaca?
Powrót do produkcji trzody chlewnej po przerwie spowodowanej wystąpieniem ASF wymaga często poniesienia znacznych nakładów inwestycyjnych. Dotyczy to zwłaszcza gospodarstw, które w okresie zakazu utrzymywania świń sprzedały część wyposażenia lub ograniczyły infrastrukturę produkcyjną.
Kredyty preferencyjne z dopłatą do oprocentowania oferowane przy współpracy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogą w takiej sytuacji znacząco obniżyć koszt finansowania inwestycji. Rolnik spłaca jedynie część odsetek, a pozostałą część pokrywa Agencja w ramach pomocy publicznej.
Eksperci podkreślają jednak, że przed podjęciem decyzji o kredycie warto dokładnie przeanalizować plan inwestycyjny gospodarstwa. W szczególności należy ocenić:
- przyszłą skalę produkcji,
- możliwości poprawy bioasekuracji,
- sytuację na rynku wieprzowiny.
Preferencyjne finansowanie może być dobrym rozwiązaniem, jeśli inwestycja realnie zwiększy konkurencyjność gospodarstwa i umożliwi bezpieczny powrót do produkcji.
Oprocentowanie kredytu
Oprocentowanie kredytu jest zmienne i nie może przekroczyć stawki referencyjnej WIBOR 3M powiększonej maksymalnie o 3,5 punktu procentowego.
Koszt odsetek dzielony jest pomiędzy kredytobiorcę a ARiMR. Producent rolny ponosi jedynie część oprocentowania – 30% jego wysokości, jednak nie mniej niż 1% w skali roku. Pozostałą część pokrywa Agencja w formie dopłat do oprocentowania kredytu.
Dopłaty te stanowią pomoc publiczną w formie pomocy de minimis w rolnictwie.
Warunki korzystania z dopłat
Dopłaty do oprocentowania stosowane są pod warunkiem prawidłowego wykorzystania kredytu oraz terminowej spłaty rat kapitału i odsetek. Kredytobiorca zobowiązany jest także do udokumentowania poniesionych wydatków w terminie określonym w umowie kredytu.
Wydatki powinny być potwierdzone w szczególności:
- fakturami VAT lub fakturami VAT RR,
- rachunkami,
- innymi dokumentami potwierdzającymi dokonanie płatności.
W przypadku stwierdzenia, że kredyt został wykorzystany niezgodnie z przeznaczeniem lub wydatki nie zostały właściwie udokumentowane, dopłaty do oprocentowania mogą zostać cofnięte, a kredytobiorca zobowiązany do ich zwrotu wraz z odsetkami.
Procedura ubiegania się o kredyt
Wniosek o kredyt preferencyjny składany jest w banku współpracującym z ARiMR. Do wniosku należy dołączyć m.in.:
- formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis,
- kosztorys planowanej inwestycji,
- oferty handlowe lub inne dokumenty potwierdzające planowane wydatki,
- zaświadczenie z biura powiatowego ARiMR potwierdzające liczbę świń utrzymywanych średniorocznie w roku poprzedzającym wprowadzenie zakazu produkcji.
Bank dokonuje oceny zdolności kredytowej wnioskodawcy oraz zgodności planowanej inwestycji z zasadami udzielania kredytów preferencyjnych.
dla producentów świń
1. Sprawdź limit pomocy de minimis
Dopłaty do oprocentowania kredytu stanowią pomoc publiczną w formule de minimis w rolnictwie. Oznacza to, że łączna wartość tej pomocy w gospodarstwie nie może przekroczyć limitu określonego w przepisach Rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 w okresie trzech lat podatkowych. Przed złożeniem wniosku warto sprawdzić, ile pomocy już wykorzystano.
2. Przygotuj dokładny kosztorys inwestycji
Bank ocenia nie tylko zdolność kredytową rolnika, ale także realność planowanej inwestycji. Dobrze przygotowany kosztorys oraz aktualne oferty handlowe mogą znacznie przyspieszyć procedurę uzyskania kredytu.
3. Zadbaj o dokumentację wydatków
Wszystkie wydatki finansowane kredytem muszą być odpowiednio udokumentowane. Najczęściej są to:
- faktury VAT,
- faktury VAT RR,
- rachunki potwierdzające zakup.
Brak dokumentów może skutkować utratą dopłat do oprocentowania.
4. Nie sprzedawaj sprzętu kupionego z kredytu bez zgody banku
Maszyny i urządzenia zakupione z kredytu preferencyjnego stanowią zabezpieczenie prawidłowego wykorzystania środków. Ich sprzedaż w okresie kredytowania bez zgody banku może prowadzić do cofnięcia dopłat.
5. Zaplanuj inwestycje pod kątem bioasekuracji
Powrót do produkcji świń po ASF powinien być okazją do poprawy poziomu bioasekuracji w gospodarstwie. Warto rozważyć inwestycje w:
- ogrodzenia chlewni,
- strefy dezynfekcji,
- modernizację budynków inwentarskich.
Takie rozwiązania nie tylko zmniejszają ryzyko ponownego wystąpienia choroby, ale także zwiększają bezpieczeństwo produkcji w dłuższej perspektywie.
Podsumowanie
Preferencyjne kredyty inwestycyjne z dopłatą do oprocentowania stanowią istotny instrument wsparcia gospodarstw dotkniętych skutkami ASF. Dzięki nim producenci rolni mogą ponownie uruchomić produkcję trzody chlewnej oraz stopniowo odbudować potencjał ekonomiczny gospodarstw. W warunkach rosnących kosztów produkcji oraz niestabilnej sytuacji na rynku wieprzowiny mechanizm ten pozostaje jednym z ważniejszych narzędzi polityki wsparcia rolnictwa.
Podstawa prawna
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1408/2013 w sprawie pomocy de minimis w sektorze rolnym (z późn. zm.).
- Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
- Zasady udzielania kredytów preferencyjnych z dopłatą do oprocentowania ze środków Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
