Salinomycyna w paszy dla indyków to temat, który wciąż budzi niepokój wśród hodowców i producentów pasz. Choć substancja ta jest skutecznym kokcydiostatykiem u kurcząt brojlerów, u indyków może powodować poważne problemy zdrowotne – nawet wtedy, gdy występuje jedynie w śladowych ilościach.
Czym jest salinomycyna i dlaczego trafia do paszy?
Salinomycyna to jonoforowy kokcydiostatyk stosowany w intensywnej hodowli drobiu w celu zapobiegania kokcydiozie. W żywieniu indyków jej stosowanie jest jednak zakazane lub mocno ograniczone. Mimo to nadal dochodzi do zatruć, głównie na skutek niezamierzonej kontaminacji pasz podczas produkcji, transportu lub magazynowania.
Dla hodowców oznacza to jedno: nawet przy zachowaniu zasad żywienia indyki mogą zostać narażone na działanie tej substancji.
Dlaczego indyki są tak wrażliwe na salinomycynę?
Indyki wykazują znacznie większą wrażliwość na jonofory niż inne gatunki drobiu. Dawka toksyczna salinomycyny jest u nich nawet 100 razy niższa niż u kurcząt. Substancja ta zaburza gospodarkę jonową komórek, prowadząc do:
- uszkodzenia mitochondriów,
- stresu oksydacyjnego,
- zaburzeń energetycznych,
- martwicy komórek.
Efektem są zmiany w kluczowych narządach wewnętrznych, często bez wyraźnych objawów klinicznych.
Jakie narządy ulegają uszkodzeniu?
Wątroba
Wątroba jako główny narząd detoksykacyjny reaguje najszybciej. Nawet niskie dawki salinomycyny mogą powodować:
- stłuszczenie i zwyrodnienie hepatocytów,
- martwicę komórek,
- procesy zapalne i włóknienie.
Zmiany te obniżają tempo wzrostu indyków i pogarszają wyniki produkcyjne.
Serce
Mięsień sercowy jest szczególnie wrażliwy na działanie jonoforów. Obserwuje się:
- degenerację włókien mięśniowych,
- mikrouszkodzenia kardiomiocytów,
- zaburzenia rytmu serca.
Co istotne, zmiany te często przebiegają bezobjawowo, ale mogą prowadzić do nagłych upadków ptaków.
Mięśnie szkieletowe
Salinomycyna zaburza gospodarkę wapniową mięśni, co skutkuje:
- martwicą i fragmentacją włókien mięśniowych,
- osłabieniem i problemami ruchowymi,
- wzrostem poziomu kinazy kreatynowej (CK).
Śledziona i odporność
Badania wskazują również na negatywny wpływ salinomycyny na śledzionę i układ immunologiczny, co może zwiększać podatność indyków na inne choroby.
Co to oznacza dla hodowców?
Nawet śladowe ilości salinomycyny w paszy dla indyków mogą prowadzić do przewlekłych uszkodzeń narządów wewnętrznych i strat ekonomicznych. Kluczowe znaczenie ma:
- ścisła kontrola jakości pasz,
- dokładne czyszczenie linii produkcyjnych,
- rozdzielenie pasz z jonoforami dla różnych gatunków drobiu.
Podsumowanie
Salinomycyna, choć skuteczna w zwalczaniu kokcydiozy u innych gatunków drobiu, stanowi poważne zagrożenie dla indyków. Uszkodzenia wątroby, serca i mięśni mogą rozwijać się nawet przy bardzo niskiej ekspozycji. Dlatego w hodowli indyków kluczowa jest profilaktyka, kontrola pasz i świadomość ryzyka – bo skutki zatrucia często są nieodwracalne.
