Nieprzestrzeganie zasad przechowywania nawozów naturalnych oraz terminów nawożenia może skutkować dotkliwymi sankcjami finansowymi. W 2026 r. wzrosły maksymalne stawki opłat za naruszenie przepisów Programu azotanowego, a stwierdzone uchybienia mogą również prowadzić do ograniczenia płatności bezpośrednich.
Przechowywanie obornika na polu
Program azotanowy dopuszcza czasowe przechowywanie obornika bezpośrednio na gruntach rolnych w formie pryzmy. Okres przechowywania nie może jednak przekraczać 6 miesięcy od dnia utworzenia pryzmy.
Pryzmy należy lokalizować:
- poza zagłębieniami terenu,
- na możliwie płaskim terenie o nachyleniu nieprzekraczającym 3%,
- w miejscu niepiaszczystym i niepodmokłym,
- w odległości większej niż 25 m od linii brzegu wód powierzchniowych, pasa morskiego oraz ujęć wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej.
Rolnik ma obowiązek zaznaczyć lokalizację pryzmy oraz datę złożenia obornika na mapie lub szkicu działki i przechowywać tę dokumentację przez 3 lata od zakończenia składowania.
Po zakończeniu okresu przechowywania obornik może być ponownie składowany w tym samym miejscu dopiero po upływie 3 lat.
Prawidłowe przechowywanie nawozów naturalnych
Podstawowym sposobem magazynowania obornika powinno być przechowywanie go na płycie obornikowej o odpowiedniej pojemności. Tymczasowe składowanie na polu stanowi jedynie rozwiązanie dopuszczone przez przepisy pod określonymi warunkami.
Nawozów naturalnych nie wolno przechowywać:
- na terenach zalewowych,
- w miejscach podmokłych lub narażonych na spływ odcieków do wód,
- w odległości mniejszej niż 25 m od studni, ujęć wód oraz linii brzegu wód powierzchniowych.
W przypadku chowu zwierząt na głębokiej ściółce obornik może być przechowywany w budynkach inwentarskich, pod warunkiem że podłoże jest nieprzepuszczalne.
Stosowanie obornika
Obornik rozrzuca się przy użyciu odpowiednich rozrzutników. Po zastosowaniu powinien zostać możliwie szybko wymieszany z glebą poprzez orkę lub zabiegi uprawowe ograniczające straty azotu do atmosfery.
Przestrzeganie terminów nawożenia określonych w Programie azotanowym jest obowiązkowe. W określonych warunkach pogodowych możliwe jest wcześniejsze rozpoczęcie nawożenia zgodnie z komunikatami IMGW i zasadami Programu azotanowego.
Kary za naruszenie przepisów
Kontrole przestrzegania Programu azotanowego mogą prowadzić m.in. inspektorzy wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska oraz inne uprawnione organy.
Na podstawie art. 109 ust. 12 ustawy Prawo wodne maksymalne stawki opłat obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. wynoszą:
- 3042,25 zł – za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami lub planem nawożenia azotem;
- 4563,37 zł – za przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z przepisami;
- 760,56 zł – za prowadzenie dokumentacji realizacji Programu azotanowego niezgodnie z przepisami lub za jej brak;
- 760,56 zł – za brak planu nawożenia azotem.
Naruszenia mogą również skutkować zmniejszeniem płatności bezpośrednich w ramach zasady warunkowości.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne.
- Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu.
- Obwieszczenie Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości maksymalnych stawek opłaty za naruszenie Programu azotanowego obowiązujących od 1 stycznia 2026 r.
