Artykuły

Nadchodzący nabór w ramach interwencji I.10.15 „Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń” będzie szczególnie interesujący dla gospodarstw, które chcą ograniczyć skutki stresu cieplnego, poprawić warunki utrzymania zwierząt albo zwiększyć możliwości ich monitorowania. Rolnicy będą mogli otrzymać do 150 tys. zł, przy refundacji sięgającej 65 proc. kosztów kwalifikowalnych. Wnioski będzie można składać od 7 października do 6 listopada 2026 r.

Fale upałów, które w ostatnich latach coraz częściej pojawiają się również w Polsce, są problemem nie tylko dla upraw. Wysokie temperatury bezpośrednio wpływają na zdrowie, zachowanie i produkcyjność zwierząt gospodarskich. W przypadku bydła i świń szczególnie ważne stają się sprawna wentylacja, możliwość schładzania pomieszczeń, kontrola temperatury i wilgotności oraz zapewnienie zwierzętom stałego dostępu do wody.

Właśnie na tego rodzaju działania można będzie przeznaczyć część środków z interwencji I.10.15 „Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń” w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej 2023–2027. Jak poinformowała wiceminister rolnictwa Małgorzata Gromadzka, kolejny nabór zaplanowano na 7 października–6 listopada 2026 r.

Nie tylko walka z upałem

Interwencja nie została jednak ograniczona wyłącznie do inwestycji związanych ze stresem cieplnym. Jej celem jest poprawa dobrostanu zwierząt poprzez inwestycje wykraczające poza minimalne wymagania określone w przepisach.

ARiMR przewiduje wsparcie zarówno dla inwestycji dotyczących bydła, jak i świń. Lista możliwych przedsięwzięć jest stosunkowo szeroka, dlatego program może zainteresować zarówno producentów mleka i bydła mięsnego, jak i hodowców trzody chlewnej.

Wentylacja, chłodzenie i monitoring mikroklimatu

Jedną z najważniejszych grup inwestycji są zautomatyzowane instalacje poprawiające mikroklimat w budynkach inwentarskich. W praktyce oznacza to możliwość sfinansowania m.in. instalacji ogrzewania lub chłodzenia pomieszczeń, systemów wentylacji, w tym wentylacji awaryjnej, a także systemów pomiarowych i kontrolujących warunki panujące w budynku.

Wsparciem mogą zostać objęte urządzenia kontrolujące m.in. obieg powietrza, zapylenie, temperaturę, wilgotność względną oraz stężenie gazów. Dopuszczone są również systemy alarmowe informujące o awarii.

To szczególnie istotne w obliczu coraz częstszych okresów wysokich temperatur. W nowoczesnym budynku inwentarskim sama liczba wentylatorów nie zawsze gwarantuje bezpieczeństwo zwierząt. Równie ważne jest monitorowanie parametrów środowiska i możliwość szybkiego zareagowania na awarię.

W praktyce inwestycja może więc obejmować nie tylko samo urządzenie wentylacyjne, ale cały system pozwalający automatycznie kontrolować warunki środowiskowe i reagować na ich pogorszenie.

Bydło może wyjść na zewnątrz

W przypadku bydła katalog inwestycji obejmuje również rozwiązania umożliwiające zwierzętom korzystanie ze środowiska zewnętrznego.

Pomoc można przeznaczyć na budowę lub przebudowę wybiegów dla bydła, pod warunkiem spełnienia wymagań określonych w regulaminie. Możliwe jest również finansowanie zbiorników na odcieki z wybiegów, jeżeli inwestycja obejmuje także budowę lub przebudowę samego wybiegu.

Kolejną możliwością jest wyposażenie pastwisk umożliwiających bezuwięziowy wypas bydła. W tym przypadku kwalifikować się może m.in. zakup pastuchów elektrycznych wraz z niezbędną infrastrukturą, w tym akumulatorami czy panelami słonecznymi służącymi do ich ładowania.

Wsparciem mogą być również objęte wodopoje i mobilne poidła, zapewniające zwierzętom zbiorowy dostęp do wody na pastwisku. W określonych przypadkach możliwe jest także wykonanie ujęcia wody, jeżeli stanowi ono integralny element wodopoju.

Trzeba jednak pamiętać, że przy budowie ujęcia wody lub wybiegu mogą pojawić się dodatkowe wymagania formalne, m.in. dotyczące prawa wodnego, prawa budowlanego czy ochrony środowiska. ARiMR wskazuje, że w zależności od inwestycji mogą być potrzebne m.in. pozwolenia, zgłoszenia, operat wodnoprawny czy dokumentacja budowlana.

Budki dla cieląt i czochradła

Program pozwala także inwestować w rozwiązania bezpośrednio związane z organizacją utrzymania zwierząt.

Rolnicy mogą kupić budki do grupowego odchowu cieląt do 8. tygodnia życia wraz z przestrzenią ruchową. W katalogu znajdują się również automatyczne czochradła. Ich liczba jest jednak powiązana z liczbą utrzymywanych zwierząt – w przypadku bydła przewidziano jedno czochradło na nie więcej niż 60 sztuk bydła powyżej 12. miesiąca życia.

W przypadku świń czochradła mogą dotyczyć jednego kojca przy utrzymaniu pojedynczym albo nie więcej niż 10 świń przy utrzymaniu grupowym.

Na liście znajdują się również autonomiczne, samobieżne urządzenia do czyszczenia podłóg w budynkach inwentarskich oraz przepędy i poskromy.

Cyfrowe zarządzanie stadem też z dotacją

Interwencja I.10.15 wpisuje się również w coraz szybszą cyfryzację gospodarstw.

Wsparcie można przeznaczyć na systemy zarządzania stadem lub dojem. W katalogu wymieniono m.in. kamery monitorujące zachowanie zwierząt oraz czujniki pozwalające kontrolować parametry mleka, takie jak liczba komórek somatycznych, zawartość białka i tłuszczu. Systemy mogą również służyć do wcześniejszego wykrywania problemów zdrowotnych, w tym zaburzeń metabolicznych i mastitis.

To ważny element programu, ponieważ dobrostan coraz częściej rozumiany jest nie tylko jako zapewnienie odpowiedniej powierzchni czy dostępu do wody, ale również jako możliwość szybkiego wykrywania problemów zdrowotnych i behawioralnych.

Co istotne, zastosowanie rozwiązań cyfrowych w zakresie dobrostanu jest jednym z kryteriów wyboru operacji. Za takie rozwiązanie można uzyskać dodatkowy punkt.

Ile pieniędzy można otrzymać?

Maksymalna kwota pomocy dla jednego beneficjenta i jednego gospodarstwa w całym okresie realizacji PS WPR wynosi 150 tys. zł. Pomoc ma formę refundacji części kosztów kwalifikowalnych i może pokryć do 65 proc. tych kosztów. Minimalna planowana wartość kosztów kwalifikowalnych operacji musi przekraczać 20 tys. zł.

Oznacza to, że aby wykorzystać maksymalny limit 150 tys. zł przy 65-procentowym poziomie refundacji, wartość kosztów kwalifikowalnych inwestycji musi wynieść około 230,8 tys. zł.

Przykładowo:

Warto przy tym pamiętać, że 150 tys. zł nie jest kwotą dostępnych pieniędzy „na zakup”, lecz maksymalną kwotą refundacji. Rolnik najpierw musi ponieść koszty kwalifikowalne zgodnie z zasadami programu, a następnie otrzymuje ich część w formie refundacji.

Możliwa jest także zaliczka – do 50 proc. przyznanej kwoty pomocy, jeżeli wnioskodawca wystąpi o nią już na etapie ubiegania się o wsparcie.

Kto może złożyć wniosek?

Nie jest to program skierowany do każdego gospodarstwa. Podstawowym warunkiem jest prowadzenie produkcji zwierzęcej.

Rolnik ubiegający się o pomoc musi w okresie co najmniej 12 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia naboru prowadzić w swoim gospodarstwie chów lub hodowlę bydła lub świń. Średnioroczna liczba zwierząt musi wynosić co najmniej 5 DJP – oddzielnie dla każdego gatunku, którego dotyczy operacja. Wymagany jest również numer EP.

W przypadku osoby fizycznej wnioskodawca musi mieć ukończone 18 lat.

Nie każdy projekt dostanie pieniądze

Duże znaczenie ma system punktowy. O kolejności przyznawania pomocy decyduje suma punktów uzyskanych za poszczególne kryteria.

Punkty można otrzymać m.in. za wielkość stada, rodzaj planowanej inwestycji, prowadzenie produkcji ekologicznej, zastosowanie rozwiązań cyfrowych czy wykorzystanie energii z OZE wytwarzanej w gospodarstwie. Premiowane jest również prowadzenie produkcji ekologicznej.

Szczególnie interesujący jest sposób punktowania inwestycji dotyczących bydła. Budowa lub przebudowa wybiegów może dać 5 punktów, natomiast wyposażenie pastwisk umożliwiających bezuwięziowy wypas – 3 punkty. Zakup budek do grupowego odchowu cieląt to kolejne 2 punkty.

Dodatkowy punkt można uzyskać za rozwiązania cyfrowe związane z dobrostanem oraz kolejny za maszyny lub urządzenia wykorzystujące energię z OZE wytwarzaną w gospodarstwie.

Minimalna liczba punktów zależy od zakresu operacji. Dla inwestycji dotyczących świń wymagane są co najmniej 3 punkty, dla bydła 6 punktów, a dla operacji obejmujących oba gatunki – 9 punktów.

Warto przygotować się wcześniej

Choć nabór rozpocznie się dopiero jesienią, nie warto odkładać przygotowania inwestycji na ostatnią chwilę. Szczególnie w przypadku wybiegów, wodopojów czy ujęć wody mogą być potrzebne dodatkowe dokumenty i decyzje administracyjne.

W pierwszej kolejności warto więc określić, jaki problem z dobrostanem gospodarstwo chce rozwiązać. Jeżeli największym problemem są upały, sensownym kierunkiem może być rozbudowa wentylacji, instalacja chłodzenia, automatyczne sterowanie wentylacją, monitoring temperatury i wilgotności oraz system alarmowy. Jeżeli gospodarstwo planuje zwiększenie możliwości wypasu, warto przeanalizować budowę lub modernizację wybiegu, ogrodzenia i systemu pojenia.

Istotne jest również sprawdzenie, czy planowana inwestycja rzeczywiście mieści się w katalogu kosztów kwalifikowalnych oraz jakie dokumenty trzeba będzie do niej dołączyć. ARiMR udostępnia w tym celu regulamin naboru, instrukcje oraz kalkulator interwencji I.10.15.

Dobrostan jako inwestycja, nie tylko koszt

Nadchodzący nabór warto traktować szerzej niż tylko jako możliwość zakupu pojedynczego urządzenia. Dobrze zaplanowana inwestycja może jednocześnie poprawić warunki utrzymania zwierząt, ograniczyć skutki stresu cieplnego, zmniejszyć nakład pracy i zwiększyć bezpieczeństwo produkcji.

W obliczu coraz częstszych fal upałów szczególnie ważne stają się rozwiązania pozwalające automatycznie kontrolować mikroklimat i reagować zanim wysokie temperatury zaczną wpływać na zdrowie oraz produkcyjność zwierząt. Jak przypominało MRiRW, podstawą ochrony zwierząt podczas upałów jest stały dostęp do świeżej, czystej wody, możliwość schronienia przed bezpośrednim nasłonecznieniem oraz skuteczna wentylacja pomieszczeń.

Dlatego dla wielu gospodarstw I.10.15 może być okazją, aby połączyć inwestycje, które i tak byłyby potrzebne w kolejnych latach, z częściową refundacją ich kosztów.

Nabór: 7 października – 6 listopada 2026 r.

Maksymalna pomoc: 150 tys. zł na beneficjenta i gospodarstwo

Refundacja: do 65 proc. kosztów kwalifikowalnych
Minimalna wartość kosztów kwalifikowalnych: powyżej 20 tys. zł

Zaliczka: do 50 proc. przyznanej pomocy

Źródła: ARiMR, MRiRW