Strefa Trzoda

Technopatie i stereotypie w chowie świń – występowanie i możliwości przeciwdziałania

Dorota Bugnacka; Katedra Hodowli Trzody Chlewnej, UWM Olsztyn

 

Technopatie, czyli schorzenia somatyczne i urazy wywołane negatywnym działaniem środowiska produkcji (chów bezściołowy, duża koncentracja zwierząt, produkcja w reżimie technologicznym) oraz stereotypie (wywołane ograniczeniem swobody ruchu, ubogim środowiskiem produkcji, które generują nudę, stres, i frustrację), czyli patologie behawioralne, są zjawiskami specyficznymi dla tak zwanych nowoczesnych systemów produkcji. Nowoczesnych w sensie technologicznym, ale wyjątkowo niesprzyjających zdrowiu, odporności i równowadze emocjonalnej (komfortowi psychicznemu) zwierząt. Ograniczenia w zakresie możliwości wyrażania naturalnego dla gatunku behawioru, ograniczenia powierzchni życiowej i przestrzeni, wywołują dyskomfort i stres. Te są z kolei początkiem problemów zarówno w zakresie zdrowia fizycznego (technopatie), jak i psychicznego (stereotypie). Technopatie zwane są popularnie chorobami cywilizacyjnymi zwierząt. Są to choroby niezakaźne, wywołane bezpośrednio lub pośrednio przez niektóre elementy technologii wprowadzane do produkcji zwierzęcej. Tak więc, są następstwem wdrażania do produkcji nowoczesnych technologii. Nowoczesnych i wygodnych dla człowieka. Automatyzacja i ekonomizacja żywienia wymuszająca stosowanie mieszanek pełnoporcjowych powoduje monotonię żywienia, przez co u zwierząt zaczynają się pojawiać problemy gastryczne, łącznie z wrzodami żołądka. W okresie okołoporodowym około 80% przypadków syndromu MMA to skutek błędów w żywieniu i utrzymaniu loch. Chów alkierzowy w okresie letnim, gdy w niskich budynkach chlewni, przy mało wydolnej wentylacji dochodzi do przegrzania, prowadzi do epizodów nagłej śmierci sercowej (PSS). W okresie jesienno-zimowym, przy niedostatecznej temperaturze otoczenia, dochodzi często do wychłodzenia i wzmożonej zapadalności na choroby układu oddechowego, wydalniczego, kostno-stawowego. Bezściołowe utrzymanie jest przyczyną urazów kończyn, zwichnięć, skręceń stawów, złamań. W wielu chlewniach podstawową przyczyną brakowania loch są właśnie schorzenia układu ruchu, a nie problemy z płodnością. Utrzymywane w klatkach z jarzmem na porodówce, w kojcach indywidulanych przez okres jałowienia i część niskiej ciąży, przebywając w bezruchu i większość dnia leżąc, lochy nabawiają się takich schorzeń bardzo często. Można by wymieniać dalej, ale ważniejsze jest pytanie, jak uniknąć technopatii? O tym w dalszej części artykułu. Stereotypie są to zachowania odbiegające od normy, czyli tzw. patologie behawioralne. Są tłumaczone jako wyraz niemożności adaptacji, co prowadzi do uszkodzenia naturalnych systemów fizjologicznych w organizmie. Są wyrazem stresu emocjonalnego, frustracji, agresji, ograniczenia wolności i swobody ruchu, a w konsekwencji niemożności rozładowania tych przejawów napięcia nerwowego. Jak wyglądają zachowania stereotypowe? Stereotypie to wykonywane przez zwierzę proste, zrytualizowane, często rytmicznie powtarzane czynności pozbawione celu i nie prowadzące do zaspokojenia faktycznych, fizjologicznych potrzeb organizmu. Występują one u zwierząt w różnym nasileniu jako zachowania:stałe,nawracające,bezsensowne,a nawet autodestrukcyjne. Taką skrajną formą stereotypii autodestrukcyjnych jest autonarkotyzm – który jest uzależnieniem od uwalnianej przez mózg beta-endorfiny, działającej euforycznie. Zwierzę, a musimy pamiętać, że świnia jest zwierzęciem inteligentnym i szybko kojarzącym fakty, łączy fakt np. uderzania głową o ścianę lub przegrodę, i ranienie się, z chwilową poprawą samopoczucia, która jest właśnie skutkiem wyrzutu beta-endorfin. Stan ten uważany jest za mechanizm adaptacyjny, obniżający stopień narażenia systemów fizjologicznych na uszkodzenia wynikające z zaburzeń neuroendokrynologicznych. Pomyślmy, do jakiego skraju odporności trzeba doprowadzić zwierzę, aby tak się zachowywało?  Jeżeli chodzi o podstawowe rodzaje stereotypii, to wyróżniamy:stereotypie oralne – żucie, ogryzanie ogrodzenia, lizanie ścian, żucie drewna z legowisk;stereotypie motoryczne – „zabawa” różnymi przedmiotami w kojcu, uderzanie głową o ogrodzenie, rycie w podłożu klatki bez ściółki.

 

 

Pozostało 90% tekstu

 

Artykuł został opublikowany w Hodowcy Trzody Chlewnej 1-2/2021. Kup to e-wydanie (13,00 zł) TUTAJ.

Czas realizacji zamówienia: do 2 dni roboczych

© 2020 Pro Agricola dom wydawniczy