Usunięcie rogów nazywane dekornizacją jest zabiegiem polegającym na usunięciu ich zawiązków u cieląt lub całych rogów u bydła dorosłego. Celem tego zabiegu jest zmniejszenie ryzyka występowania walk, wzajemnych urazów zwierząt (w czasie przepędzania stada, wypasu lub pobytu na okólniku) oraz zmniejszenie niebezpieczeństwa dla obsługi w dużych fermach. Ponadto przy zbyt dużej obsadzie zwierząt wzrasta ich agresywność, co prowadzi do wzajemnych walk. Pozbawienie bydła rogów powoduje, że jest ono łagodniejsze, przez co maleje odsetek wzajemnych potyczek. Ponadto posiadanie rogów często ogranicza korzystanie ze żłobów oraz z urządzeń zamontowanych w oborze takich jak: stacje pasz, poidła.

Kiedy przeprowadzać zabieg dekornizacji?
Optymalnym okresem jest czas, kiedy nie są jeszcze zrośnięte zawiązki rogu z wyrostkiem kości czołowej. Wówczas możdżeń się nie wykształca i nie dochodzi do zmian na kości czołowej. U cieląt najczęściej zabieg ten wykonuje się między 2 a 3 tygodniem życia, lecz bez problemu dekornizację można przeprowadzić nawet u 10-14 dniowych cieląt. Zabieg ten jest prosty do wykonania do wieku około 2 miesięcy, a wraz z wiekiem zwierząt wymaga coraz większego nakładu sił i środków, co spowodowane jest rosnącą masą i siłą cieląt.

Jak wykonać zabieg dekornizacji?
Zawiązki rogów można usuwać metodą chemiczną, termiczną lub chirurgiczną.

☑ Metoda chemiczna polega na smarowaniu zawiązków rogu różnego rodzaju maściami zawierającymi substancje niszczące tkankę rogową lub nakładaniu przylepca o podobnych właściwościach. Maści lub przylepce zawierają kwas salicylowy, stężony kwas siarkowy lub azotowy, stężony ług sodowy lub potasowy. W celu usunięcia rogów należy po unieruchomieniu cielęcia wystrzyc sierść wokół zawiązków rogów, następnie powierzchnie właściwą dla zawiązków rogów lekko zwilżyć wodą i dokładnie posmarować skórę na zawiązkach rogów oraz bezpośrednio wokół nich. Skóra wraz z zawiązkami rogów po upływie około 30 dni zmartwieje i odpadnie.
☑ W metodzie termicznej wykorzystuje się różnego rodzaju żegadła w kształcie noża lub krążka, za pomocą których wypala się zawiązki rogowe. Żegadła mogą być nagrzewane prądem elektrycznym lub gazem. Obecnie na rynku jest duży wybór różnych dekornizatorów charakteryzujących się różnym czasem nagrzewania, temperaturą maksymalną, wagą oraz mocą. W przypadku gazowych urządzeń najistotniejszym elementem jest pojemnik gazowy, który w zależności od producenta pozwala na 3-5 godzinną pracę. W przypadku elektrycznych dekornizatorów głowica urządzenia nagrzewa się do około 700°C, lecz po rozładowaniu akumulatora można ponownie go doładować specjalną ładowarką lub wykorzystując zapalniczkę samochodową. Odpowiednie nagrzanie można sprawdzić przykładając rozgrzany grot do drewna – powinien zostać ślad w postaci czarnego krążka. Przed każdym wypaleniem rogów należy usunąć sierść wokół zawiązka oraz wydezynfekować skórę. Zabieg można przeprowadzać z zastosowaniem miejscowego znieczulenia np. polokainy. Według europejskiego ustawodawstwa dekornizacja cieląt do 6 tygodnia życia może być przeprowadzona bez znieczulenia, ponieważ w tym czasie ból usuwania zawiązków rogów jest mniejszy w porównaniu do szkodliwego efektu znieczulenia. Wskazane jest, aby cielęta były już odsadzone.

☑ Do chirurgicznego usunięcia zawiązków rogów używa się specjalnego narzędzia w postaci zaostrzonej stalowej rurki o średnicy 2,5 cm tzw. noża Robertsa. Zabieg tą metodą powinien przeprowadzić lekarz weterynarii. Jest to najbardziej krwawa metoda, ale najmniej bolesna i najszybsza. Przyrząd przykłada się do skóry, tak aby obejmował ostrą krawędzią zawiązek rogu i wykonuje się obrotowe ruchy przecinające skórę. Następnie przyrząd pochyla się ukośnie i poprzez pchnięcie wyłuskuje się zawiązek rogu wraz z wycinkiem skóry. Ranę po zabiegu zabezpiecza się zasypką z antybiotykiem oraz zamyka się tamponem z waty.

 Zabieg dekornizacji u bydła dorosłego polega na założeniu jak najbliżej podstawy rogów gumowych krążków uciskowych, których zadaniem jest zahamowanie dopływu krwi, co powoduje martwicę tkanki rogowej, a następnie samoczynne odpadnięcie rogów po upływie około 2-3 miesięcy. Inna metoda również polega na założeniu opaski uciskowej u nasady rogów, co zmniejsza ukrwienie tej okolicy. Następnie po 24 godzinach przy znieczuleniu miejscowym usuwa się rogi za pomocą linki tnącej (około 1,5 m) w odległości 1-1,5 cm od podstawy rogu. Powstałą ranę należy zasypać specjalnym preparatem z antybiotykiem oraz nakłada się jałowy opatrunek na okres 24-48 godzin. Opaskę uciskową należy pozostawić przez 8-16 godzin po zabiegu.
 Na zakończenie należy podkreślić, że w obecnych systemach utrzymania bydła dekornizacja jest potrzebna, a nawet konieczna. Można ją przeprowadzić samemu ponieważ jest to zabieg prosty i łatwy w wykonaniu.

Piśmiennictwo u autorów

Tags: pielęgnacja bydła