Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica535-580
kukurydza310-520
owies430-480
jęczmień540-560
Śruty
rzepakowa840
sojowa1660
żródło:www.rolpetrol.com.pl
Dobrostan bydła mlecznego, cz.IV - wentylacja PDF Drukuj Email
Hodowca Bydła

    Wysokowydajne krowy mleczne oprócz odpowiednio zbilansowanego żywienia potrzebują dużo świeżego powietrza, zawierającego tlen niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zbyt mała jego ilość zmniejsza przemianę materii i obniża produkcję mleka. W nieprawidłowo wentylowanych oborach u krów częściej stwierdza się choroby gruczołu mlecznego i skóry, a cielęta są bardziej podatne na zapalenia płuc.

    To właśnie dzięki wentylacji jesteśmy w stanie utrzymać właściwe parametry mikroklimatu w budynku inwentarskim. Wentylacja jest to wymiana zużytego powietrza pochodzącego z budynku na świeże powietrze. Ze względu na sposób działania wentylację możemy podzielić na:
    A.    Mechaniczną
        - nadciśnieniową,
        - podciśnieniową,
        - zrównoważoną.
    B.    Naturalną.
    Pierwszy sposób wentylowania jest oparty na wymuszonym przez wentylatory ruchu powietrza. W zależności od jej rodzaju wentylatory umieszczone są w otworach wlotowych (wentylacja nadciśnieniowa), w otworach wylotowych (podciśnieniowa) lub w otworach wlotowych i wylotowych (zrównoważona). W oborach wentylacja mechaniczna jest coraz rzadziej stosowana ze względu na zmianę konstrukcji budynku, która zaszła w ciągu ostatnich lat i duże koszty inwestycyjne i eksploatacyjne. Wentylację mechaniczną stosuje się głównie przy uwięziowym systemie chowu lub w pomieszczeniach obory, w których utrzymanie, w sposób naturalny, parametrów mikroklimatu jest niemożliwe. Jeżeli decydujemy się na zastosowanie wentylacji wymuszonej musimy pamiętać, że Dyrektywa Rady 98/58/ECC i Dyrektywa Rady 91/629/ECC nakazuje wyposażenie obory dodatkowo w awaryjny system wentylacji oraz system alarmowy dźwiękowy lub wizualny, włączający się w przypadku wadliwego działania wentylacji.
    Wentylacja naturalna (grawitacyjna) opiera się na swobodnym ruchu powietrza (konwekcji) wynikającym z różnicy temperatur i ciśnień na zewnątrz i wewnątrz budynku. Problem jaki występuje przy tym sposobie wymiany powietrza to, niekorzystne warunki termiczne, w okresie kiedy wymagana jest duża wymiana powietrza. W sezonie letnim kiedy wymagane są duże ilości świeżego powietrza występuje mała różnica między temperaturą na zewnątrz i wewnątrz budynku, co skutecznie ogranicza ruch powietrza. Dlatego zaleca się chociaż minimalne izolowanie obór i stosowanie dodatkowych wentylatorów, o których informacje zawarte są w części III tej serii artykułów*. Mimo tego, jest to obecnie najczęściej stosowany sposób wentylacji w nowo powstających oborach, głównie za względu na niskie koszty. Projektując budynek, w którym wymiana powietrza będzie odbywała się grawitacyjne należy zacząć przede wszystkim od odpowiedniego posadowienia budynku - poprzecznie do linii głównego kierunku wiatrów, a także zwrócić uwagę na odległości od sąsiednich budynków. Następnie należy określić system chowu np.: boksy czy głęboka ściółka, docelową obsadę oraz izolacje budynku, co ma bezpośredi wpływ na wymiarowanie wentylacji. Dysponując danymi o zakładanej liczbie zwierząt, stosując dane zawarte w tabeli 1 możemy określić ilość emitowanego strumienia ciepła.
    Znając strumień ciepła emitowany przez obsadę budynku możemy obliczyć powierzchnię otworów wentylacyjnych zgodnie z tabelą 2.
    Wartości zawarte w tabeli 2 należy zwiększyć o 25% dla krów wysokowydajnych w rejonach, w których panuje wysoka temperatura w sezonie letnim. Należy pamiętać, że aby wentylacja grawitacyjna działała sprawnie powierzchnia otworów wlotowych jak i wylotowych musi być identyczna. Jeżeli istnieje konieczność zmiany powierzchni otworów wylotowych należy kierować się wytycznymi z tabeli 3. 
Niezależnie od powierzchni otworów wlotowych zaleca się, żeby w przypadku wentylacji grawitacyjnej kubatura pomieszczenia wynosiła co najmniej 20 do 30 m3/SD (sztuka duża).
    Prawidłowo zaprojektowana wentylacja powinna mieć ograniczenie prędkości przepływu powietrza w zimie do 0,1 m/s. a w lecie do 0, 5 m/s., tak by nie powstawały przeciągi. Szczególnie ważne jest to w oborach uwięziowych, gdzie krowa nie ma możliwości poruszania się. W systemie wolnostanowiskowym, w przypadku pojawienia się przeciągu krowa ma możliwość zmiany miejsca przebywania na bardziej korzystne.
    Każdy system wentylacyjny składa się z otworów doprowadzających i odprowadzających powietrze z obory. W nowoczesnych oborach zamiast szeregu kanałów wylotowych stosuje się ciągłą szczelinę wzdłuż szczytu dachu tzw. szczelinę kalenicową. Natomiast rolę otworów doprowadzających powietrze do budynku pełnią otwory wzdłuż ścian podłużnych budynku z możliwości zasłonięcia ich przez kurtynę. Ruch powietrza w nowoczesnej oborze w zależności od pory roku przedstawia rysunek 1.
    W sezonie zimowym kurtyny zasłaniają otwory nawiewnie a powietrze porusza się przy powierzchni dachu, tak aby nie wychładzać budynku i nie powodować przeciągów. W sezonie letnim otwory wlotowe są całkowicie otwarte co powoduje powstawanie delikatnych przeciągu korzystnie wpływających na samopoczucie bydła.
 
Szczelina kalenicowa 
i świetliki kalenicowe

Aby system wentylacyjny ze szczeliną kalenicową działam poprawnie musi stać poprzecznie do kierunku najczęściej wiejących wiatrów, w ten sposób działanie ssące wiatru będzie najefektywniej wykorzystane. Niskie dachy nie zapewniają dostatecznej siły ciągu, aby ją uzyskać pochylenie powierzchni dachu powinno wynosić minimum 15°. Powierzchni szczeliny kalenicowej w zależności od wysokości kalenicy i obsady przedstawia tabela 4.
    W oparciu o dane z tabeli 4 stosując poniższy wzór możemy obliczyć szerokość szczeliny kalenicowej.

          d=s/l
gdzie:
d – szerokość szczeliny kalenicowej,
s – powierzchnia otworów wlotowych (wylotowych),
l – długość budynku
    Wartym przypomnienia jest fakt, że szczelina kalenicowa, to nie tylko element wentylacyjny, ale także oświetlenia naturalnego budynku. Może ona być otwarta, wtedy należy jednak liczyć się z przedostawaniem się opadów atmosferycznych do wnętrza budynku, co niekorzystnie wpływa na przebywające tam zwierzęta i mikroklimat obory. Wynika to z faktu gorszej adaptacji bydła do niskich temperatur, przy zwiększonej wilgotności powietrza. Aby zapobiec temu zjawisku zaleca się stosowanie różnego rodzaju zadaszeń. Najlepiej, aby zadaszenie było przezroczyste. Oświetlenie z góry daje optymalne doświetlenie budynku. Światło wpadające do wnętrza obory jest naturalnym światłem słonecznym, a nie jak w przypadku okien światłem odbitym. Aby uzyskać tą samą ilość światła wewnątrz pomieszczenia, powierzchnia okien powinna być aż 4-krotnie większa od powierzchni świetlików dachowych.
    Najlepszym materiałem do wykonania pokrycia konstrukcji świetlika dachowego jest komorowa płyta poliwęglanowa (Fot. 1). Na rynku dostępne są płyty o grubości od 4,5 mm do 25 mm. Poliwęglan komorowy charakteryzuje się:
•    odpornością termiczną (płyty poliwęglanowe zachowują swoje właściwości w temp. -40 do +130°C),
•    zdolnością do odprowadzania wody,
•    brakiem podatności na zaleganie śniegu,
•    niewielkim ciężarem,
•    odpornością na rozbicie.
    Płyty poliwęglanowe można wyginać na zimno tworząc łuk o promieniu stosownym do grubości płyty:
•    grubość płyty d = 8 mm 
    - minimalny promień r = 140 cm 
•    grubość płyty d = 10 mm 
    - minimalny promień r = 175 cm 
•    grubość płyty d = 16 mm 
    - minimalny promień r = 300 cm 
    Przepuszczalność światła dla bezbarwnej płyty poliwęglanowej waha się w granicach od 64% do 82% w zależności od grubości płyty i ilości komór.
    Poliwęglan komorowy powinno się osadzać w profilach aluminiowych lub wykonanych z tworzyw. Należy unikać sytuacji by płyty miały bezpośrednią styczność ze stalą. Dopuszcza się możliwość styku z konstrukcją drewnianą. Zaleca się, aby płyta poliwęglanowa spoczywała na uszczelkach EPDM (materiał całkowicie odporny na powodowane promieniowaniem UV i oddziaływaniem ozonu starzenie się). Podczas montażu płyt należy pamiętać o oklejeniu komór płyty taśmą zabezpieczającą, która chroni przed wnikaniem do wewnątrz kurzu i drobnoustrojów mogących doprowadzić do jej zanieczyszczenia. Stosujemy taśmę pełną lub paroprzepuszczalną, która zalecana jest szczególnie w konstrukcjach, gdzie występuje różnica temperatur po obu stronach płyty. 
    Montując płyty poliwęglanowe trzeba także wziąć pod uwagę liniową rozszerzalność termiczną materiału (ok. +/- 3 mm na mb) i zostawić odpowiednią ilość wolnej przestrzeni podczas mocowania płyty w ramach oraz przy wierceniu otworów, aby umożliwić swobodną pracę płyty. 
    Świetliki kalenicowe ze względu na kształt można podzielić na: 
•    łukowe,
•    dwu spadowe o kącie nachylenia takim jak kąt nachylenia połaci dachowej, 
•    jednospadowe.
    Kształt pokrycia konstrukcji nie wpływa na ich walory użytkowe. Większe znaczenie ma wyposażenie, które pozwoli hodowcy na skuteczne sterowanie mikroklimatem w budynku inwentarskim. Najprostsze świetliki kalenicowe nie są wyposażone w wiatrownice oraz regulowane klapy wentylacyjne. Tego typu rozwiązanie co prawda jest tanie, ale nie pozwala na sterowanie mikroklimatem w budynku inwentarskim. W tego typu konstrukcjach szczelina między połacią dachu a powierzchnią świetlika jest otwarta. Podczas wietrznej pogody powietrze wpływa do budynku zamiast z niego wypływać zaburzając wentylację. 
    We współczesnej prawidłowo wykonanej i posadowionej oborze (poprzecznie do lini najczęściej wiejących wiatrów) świetliki powinny być wyposażone w wiatrownice (Fot. 2, Rys. 3). Pozwalają na maksymalne wykorzystanie siły wiatrów oraz ich działania ciśnieniowo-ssącego (deflekcja). Dzięki wysokim wiatrownicom, zostaje utrzymany odpływ powietrza po obu stronach kalenicy wentylacyjnej (Rys. 2) Przy wykonywaniu wiatrownicy mogą być trudności z dopasowaniem kształtu do profilu pokrycia dachowego. Powinna ona mieć ten sam kształt co materiał, z którego wykonane się połać dachu. W praktyce stosuje się szczotki, których zastosowanie eliminuje konieczność precyzyjnego dopasowywania kształtów.
    Świetliki kalenicowe mogą być wyposażone w różne systemy otwierania i zamykania:
•    z mechanizmem zębatkowym i napędem elektrycznym (Rys. 3),
•    z wyciągiem linowym i napędem elektrycznym lub ręcznym z wykorzystaniem mechanizmu kołowrotka (Rys. 5).
    Oba systemy otwierania i zamykania mają porównywalny zakres regulacji i pełnią tę samą funkcję. Można je wyposażyć w napęd elektryczny. Związane jest to oczywiście z większymi kosztami inwestycyjnymi i użytkowania przy jednoczesnym zwiększeniu komfortu obsługi. Zastosowanie napędu elektrycznego do otwierania klap regulacyjnych pozawala na późniejsze stworzenie w pełni zautomatyzowanego systemu sterowania mikroklimatem w oborze w połączeniu z systemem kontroli kurtyn, czujnikami temperatury, wilgotności i anemometrem. Należy pamiętać, że każdy z wyżej opisanych systemów otwierania i zamykania wymaga regularnego czyszczenia i konserwacji. 
    Wybór jednego z wyżej przedstawionych konstrukcji należy pozostawić inwestorowi. Zależy on przede wszystkim od: 
•    konstrukcji budynku,
•    kąta nachylenia połaci dachowej (możliwości finansowych inwestora.
Kurtyny
Wzdłużne otwory wentylacyjne w oborze mają na celu zapewnić dopływ powietrza, odpowiedni do pory roku czyli od 66 m3/h w sezonie zimowym do 220 m3/h  w miesiącach letnich. Do regulacji wymiany powietrza w oborze stosuje się coraz bardziej powszechne systemy kurtyn wentylacyjnych. Zastępują one fragmenty lub nawet całe wzdłużne ściany budynku. Latem po ich odsłonięciu parametry mikroklimatu w oborze powinny być zbliżone do panujących na zacienionym pastwisku. Otwarte kurtyny tworzą intensywną wentylację poprzeczną. Należy pamiętać, że wraz z otwieraniem lub zamykaniem kurtyn powinna być wykonywana odpowiednia regulacja przepustnic w świetliku kalenicowym. Dzięki kompleksowej regulacji w miesiącach letnich można wymusić silną cyrkulację i naturalny przepływ powietrza w kierunku kalenicy. Stopień otwarcia kurtyn ustawia się w zależności od temperatury, wilgotności i prędkości wiatru.
    Kurtyny wykonywane są najczęściej z następujących materiałów:
- folii polietylenowej,
- tkanin poliestrowych,
- siatek poliestrowych.
    Sterownia kurtynami może odbywać się ręcznie lub automatycznie z wykorzystaniem silnika elektrycznego. W zależności zastosowanego systemu kurtyny mogą być zwijane pionowo lub składane w płaszczyźnie poziomej.
    Systemy z napędem elektrycznym mogą współdziałać automatyką pogodowa, która bez ingerencji hodowcy, w zależności od temperatury zewnętrznej i wewnętrznej oraz prędkości i kierunku wiatru otwiera i zamyka kurtyny. Jest to rozwiązanie kosztowne, ale gwarantujące szybką reakcję na zmienne warunki pogodowe.

Tags: bydło , dobrostan , wentylacja