Rasa montbeliarde wywodzi się z Francji. Na całym świecie populacja krów wynosi 1,5 mln sztuk. Należy do krów czerwono-białych europejskich wypasanych na płaskowyżach jurajskich. Panuje tam klimat typu kontynentalnego, charakteryzujący się nagłymi zmianami warunków klimatycznych. Rasa ta uważana jest za bardzo odporną, o dużej zdrowotności. Użytkowana jest w typie mleczno-mięsnym, jednakże jej wydajność mleczna jest wysoka i oscyluje wokół 7700 kg mleka, przy równocześnie wysokiej zawartości białka 3,46% i tłuszczu 3,90%. Ponad 75% bydła tej rasy posiada gen Kappa Kazeiny BB i AB, który preferowany jest przez producentów serów. Dlatego we Francji mleko pochodzące od stad montbeliarde jest wykorzystywane do produkcji serów długodojrzewających (typu Comte).

Co wybrać - wysoką wydajność, czy dobrą zdrowotność ?

Każdy producent mleka zapewne odpowie, że interesuje go i wydajność i zdrowotność. Okazuje się jednak, że preferowany model podnoszenia wydajności krów poprzez jego holsztynizację okazał się drogą nie najwłaściwszą. Użytkowanie wysokoprodukcyjnych krów wiąże się z szeregiem problemów zdrowotnych – od zapaleń wymienia począwszy, przez problemy okołoporodowe i lokomocyjne. Przeciętna krowa produkująca ponad 10 tys. litrów mleka zostaje wybrakowana przed końcem 3 laktacji. Jeżeli dodamy do tego niedoskonałe warunki utrzymania, okazuje się, że koszty opieki weterynaryjnej zjadają dochód uzyskany z produkcji mleka. Po drugie w ciągu dwóch laktacji krowa nie zdąży się zamortyzować, a hodowca poświęca dużo swojego cennego czasu na obserwację, profilaktykę i leczenie zwierząt. Czy istnieje zatem jakaś alternatywa? 
    Wykorzystanie rasy montbeliarde do poprawy statusu zdrowotnego stada może okazać się jednym z lepszych rozwiązań. Krowy tej rasy zajmują pierwsze miejsce w rankingach pod względem odporności na mastitis. Charakteryzują się wysoką płodnością (niski współczynnik zużycia nasienia), długowiecznością (24% krów dożywa powyżej 5 laktacji) oraz łatwością wycieleń (w krzyżówkach z HF, a także z rasami mięsnymi). W porównaniu ze stadami HF bydło montbeliarde ma znacznie niższe wymagania środowiskowe i może być użytkowane z powodzeniem w oborach starego typu. Nie potrzebują także dodatku do dawki pokarmowej specjalistycznych dodatków paszowych i dobrze wykorzystują dostarczaną paszę. Rasa ta ma mniejsze wymagania, co do jakości pasz i charakteryzuje ją mniejszy pobór suchej masy.
 
Jakie wady?

Jedną z wad rasy montbeliarde jest genetyczna skłonność do występowania na wymieniu zasklepionych drobnych przystrzyków. Inną niekorzystną cechą jest wzajemne poddajanie. Jest to widoczne szczególnie w pierwszej laktacji. W kolejnych okresach produkcyjnych odruch ten zanika. Można jednak z tym walczyć zakładając młodym krowom na nos specjalne kolczyki. 
 
O czym mówią dane PFHBiPM?

Według danych zebranych przez Polską Federację Hodowców Bydła i Producentów Mleka średnia wydajność krów rasy HF znajdujących się pod kontrolą użytkowości mlecznej (ok. 20% populacji) wynosi 6760 kg mleka, przy zawartości białka 3,32% i tłuszczu 4,22%. Populacja krów rasy montbeliarde w Polsce wynosi obecnie około 900 sztuk. Wyniki oceny wskazują na ich wydajność wynoszącą 6058 l mleka, przy 3,46% białka oraz 4,14% tłuszczu. W Polsce istnieją także takie obory, gdzie średnia wydajność sięga 11000 litrów mleka (woj. zachodniopomorskie). 

Dobre cechy mięsne

Montbeliarde posiada dobre cechy mięsne. Uzyskuje wysokie przyrosty wagowe, a zarówno jałówki jak i buhajki przeznaczane na ubój charakteryzują się dobrą budową ciała. Tusze cechuje niska zawartość tłuszczu. Krowy montbeliarde pokryte buhajami ras mięsnych (szczególnie rasą charolaise) łatwo się cielą, a ich potomstwo wykazuje szybkie przyrosty i doskonale sprawdza się w utrzymaniu ekstensywnym, pastwiskowym. Wypasane w rejonach o klimacie cieplejszym zachowują naturalną wydajność opasową i rzeźną. 
 
Wyniki kontrolne jednego ze stad w Polsce

Gospodarstwo Montagro zakupiło w 2005 roku 198 sztuk jałówek wysokocielnych rasy montbeliarde. W listopadzie 2008 roku pogłowie wraz z młodzieżą i jałówkami cielnymi wynosiło 380 sztuk, z czego 182 stanowiło stado podstawowe. Krowy obecnie znajdują się w trzeciej laktacji. Wykazują dobre cechy płodności – ilość zużywanych do zacielenia słomek – 2,01. U 80% krów stwierdzana jest cielność w 130 dniu po wycieleniu. Jedynie 7-10% krów jest brakowana z przyczyn losowych, a jałówki przeznaczane są na remont i powiększenie stada. Średnia wydajność krów za trzecią laktację wyniosła 8700 l mleka, o zawartości tłuszczu 4,10% i białka 3,65%. Najbardziej wydajne krowy produkują ponad 12000 l mleka. Liczba komórek somatycznych wynosi 300-350 tys./100 ml mleka. Co ciekawsze, właściciele stada celowo nie dążą do uzyskania wyższej wydajności, wskazując na stosunkowo łatwe podniesienie produkcji o kolejne 1000 litrów mleka. 
    Rasa montbeliarde polecana jest hodowcom, którzy mają duże problemy ze zdrowotnością stad oraz opłacalnością produkcji mleka, tam gdzie koszty weterynaryjne i te związane z rozrodem są wysokie. Rasa ta ma także małe wymagania żywieniowe i charakteryzuje się niskim pobraniem suchej masy. Może być stosowana do poprawienia rentowności produkcji mleka, co jest niezwykle ważne przy dzisiejszym spadku cen na ten surowiec. 

Tags: bydło , hodowla bydła , montbeliarde