Reklama

giełda online

Zboża paszowe
cena netto zł/t
pszenica555-600
kukurydza850
owies420-480
jęczmień530-600
Śruty
rzepakowabrak ofert
sojowa1630
żródło:www.rolpetrol.com.pl
przejdź
Rola witaminy D u kur niosek PDF Drukuj Email
Hodowca Drobiu
Wpisany przez Łukasz Chorąży Katedra Higieny Zwierząt i Środowiska, Wydział Bioinżynierii Zwierząt, UW-M Olsztyn   

 Witaminy należą do substancji biologicznie czynnych, których w większości organizm zwierzęcy sam nie syntetyzuje, stąd muszą one być dostarczone w dawce pokarmowej. Żywienie drobiu jest dziedziną stale rozwijającą się i to przede wszystkim premiksy oraz preparaty witaminowe wnoszą do diety ptaków większość składników pokarmowych, niezbędnych dla prawidłowego wzrostu, rozwoju oraz produkcyjności.

 Terminem witamina (vita tzn. życie), określa się substancje o charakterze organicznym, które są komponentami paszy, lecz nie należą do węglowodanów, tłuszczy, białek, znajdują się w diecie w ilościach śladowych oraz są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesów fizjologicznych u ptaków.
 Dzisiejszy sposób intensywnego chowu drobiu i związana z nim wysoka produkcyjność są możliwe dzięki celowemu i zgodnemu z normami zaopatrzeniu zwierząt w witaminy zawarte w pełnowartościowych i niedrogich mieszankach paszowych. Zastosowanie dodatków paszowych bogatych w witaminy zapobiega pojawianiu się problemów ze wzrostem, chorobami okresu odchowu, płodnością i zmniejszeniem wydajności, co poprawia opłacalność produkcji.
 Dodatek witamin do paszy stał się koniecznością, zwłaszcza w teraźniejszym intensywnym chowie i hodowli drobiu, ponieważ:
• potencjał genetyczny tempa wzrostu ptaków i ilości zniesionych jaj w ciągu roku jest znacznie wyższy niż w chowie półintensywnym i ekstensywnym,
• uległo obniżeniu spożycie paszy przez ptaki na jednostkę produkcji,
• uległa zmniejszeniu odporność na choroby drobiu w chowie masowym,
• programy żywieniowe stają się bardziej skomplikowane z powodu dążenia do obniżenia kosztów produkcji oraz wprowadzania do chowu rodów i linii, które charakteryzują się krótszym czasem odchowu, większą masą ubojową, wysoką produkcją nieśną, a przy tym są bardziej wrażliwe, przede wszystkim na czynniki środowiskowe,
• kondycja ptaków, zwłaszcza ich nóg w warunkach chowu wielkostadnego jest znacznie słabsza,
• drób wykazuje większą wrażliwość na niedobory witaminowe, przede wszystkim z powodu rozwoju patogennej flory jelitowej, która znacznie zwiększa potrzeby organizmu na substancje czynne.

 


Zapotrzebowanie
Witaminy są potrzebne ptakom w niewielkich ilościach, ponieważ ich działanie jest kluczowe dla utrzymania funkcji życiowych, a ich zawartość w paszy zawsze powinna pokrywać zapotrzebowanie. W Normach Żywienia Drobiu można znaleźć średnią zawartość witamin w paszach, lecz należy pamiętać, że odznacza się ona dużą zmiennością, gdyż wiele witamin rozkłada się podczas przechowywania pasz, szczególnie w niekorzystnych warunkach.

  
Przemiany witaminy D

 Należy pamiętać, że zapotrzebowanie na witaminy zależy nie tylko od gatunku czy wieku ptaków, lecz może zmieniać się w zależności od składu mieszanki, a zwłaszcza zawartości tłuszczu, białka i niektórych aminokwasów, rodzaju węglowodanów oraz obecności niektórych czynników antyżywieniowych bądź antymetabolitów. Dlatego hodowcy i producenci powinni, oprócz zapotrzebowania ptaków podanego w tabelach, znać także skład stosowanych premiksów oraz uwzględnić aktualny stan zdrowia stada, warunki środowiskowe oraz skład mieszanek, ponieważ wszelkie braki lub nadmiar witamin może stać się przyczyną ewentualnych schorzeń lub dysfunkcji organizmu. Częściowy niedobór witamin w skarmianej paszy powoduje hipowitaminozy, które mogą spowalniać przebieg przemian biochemicznych. Brak lub długotrwały niedoborów jest przyczyną awitaminozy, wywołującej poważne zaburzenia w funkcjach życiowych organizmu. Hipo- i awitaminozy objawiają się zahamowaniem wzrostu, obniżeniem odporności, niezbornością ruchów (ataksją), różnymi schorzeniami skóry, a także mniejszą płodnością i nieśnością. Natomiast nadmiar witamin powoduje hiperwitaminozę, działając toksycznie na organizm zarówno młodych, rosnących ptaków, jak i dorosłych.


Różne grupy witamin
Podział związków należących do grupy witamin opiera się na ich zdolności do rozpuszczania w wodzie bądź tłuszczach. Do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach należą witaminy A, D, E oraz K. Witaminy te są gromadzone w organizmie i mogą stanowić zapas na okres niedoboru, gdyż nie zostają wydalone z moczem. Do rozpuszczalnych w wodzie należą witaminy z grupy B (B1, B2, B6, B12), kwas foliowy, kwas pantotenowy, kwas nikotynowy, cholina, biotyna oraz witamina C. W przeciwieństwie do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach nadmiar tych witamin jest wydalany przez nerki, organizm więc ich nie magazynuje (z wyjątkiem witaminy B12), dlatego muszą być one stale dostarczane w paszy, aby nie dopuścić do ich niedoboru.


Witamina D – witamina światła słonecznego
Nazwą „witamina D” określa się grupę związków, zbliżonych pod względem chemicznym i rozpuszczalnych w tłuszczach. Witamina D występuje w kilku formach. Wyróżnić możemy witaminę D1 (kalcyferol), witaminę D2 (ergokalcyferol) oraz witaminę D3 (cholekalcyferol). Witamina D1 występuje głównie w tranie, witamina D2 – w roślinach (np. w suszonym na słońcu sianie i grzybach), zaś witamina D3 powstaje w tkance skórnej ludzi i zwierząt.
 
 
Zalecenia witaminy D na kg paszy u różnych gatunków drobiu wg Norm Żywienia Drobiu (2005)

Odkrycie witaminy D wiąże się ściśle z chorobą zwaną krzywicą. W 1645 Whistler opisał krzywicę, a w 5 lat później Glisson podał jej dokładny obraz kliniczny. W 1890 Palm na podstawie badań nad częstotliwością występowania krzywicy w różnych krajach świata wykazał, że istnieje duża zależność między zapadalnością na tę chorobę a intensywnością nasłonecznienia. Powiązanie roli światła i żywienia w etiologii krzywicy nastąpiło dopiero w 1924, kiedy to Hess i Weinstock oraz Steenbock dowiedli, że naświetlanie niektórych produktów promieniami ultrafioletowymi nadaje im właściwości przeciwkrzywicze. W 1927 Windaus i Hess dowiedli, że to ergosterol zamienia się na witaminę D. W latach trzydziestych XX wieku wyodrębniono w wyniku naświetlania ergosterolu czystą krystaliczną witaminę D2. W sześć lat później otrzymano witaminę D3 przez naświetlanie 7-dehydrosterolu. Następnie wyjaśniono, że naturalna witamina powstaje w skórze człowieka pod wpływem promieniowania słonecznego.
 Witamina D3 jest jedną z niewielu witamin, którą organizm może wyprodukować endogennie. W warunkach naturalnych witamina D jest syntetyzowana przez organizm zwierzęcy z 7-dehydrocholesterolu (będącego pochodną cholesterolu), występującego w skórze pod wpływem działania promieni UV – słonecznych bądź z lampy kwarcowej. Jednak w warunkach produkcji wielkotowarowej drób pozbawiony jest bezpośredniego działania promieni słonecznych i poziom endogennego cholekalcyferolu musi być uzupełniany dodatkiem gotowej witaminy D3 w mieszance paszowej. Zalecane dawki witaminy D3 w paszy dla drobiu przedstawiono w tabeli 1.
 Przemiana witaminy D w aktywne metabolity zachodzi w wątrobie, a u drobiu także w nerkach (Rys. 1). Do wchłaniania tej witaminy w przewodzie pokarmowym niezbędna jest obecność żółci. Preparaty witaminowe zawierają witaminę D3 w postaci cholekalcyferolu, który musi zostać przekształcony w organizmie do formy biologicznie aktywnej 25-hydroksycholekalcyferolu. Cholekalcyferol w organizmie transportowany jest przez krew przy współudziale swoistej frakcji białkowej (DBP). W formie związanej z białkiem dociera do wątroby i pod wpływem specyficznego enzymu (25-hydroksylazy) zostaje przyłączony do grupy OH-cholekalcyferolu w pozycji „25”. Powstaje pierwsza metabolicznie aktywna forma – kalcydiol (25-OH-D3), który następnie trafia do nerek i zostaje przekształcony (hydroksylacja w pozycji „1”) w kalcytriol (1,25-(OH) 2-D3), którego aktywność biologiczna jest kilkakrotnie wyższa w porównaniu z 25-OH-cholekalcyferolem. Proces biologicznej syntezy witaminy D w nerkach jest regulowany stymulacją hormonalną parathormonu (PTH).
 Obecnie na rynku paszowym jest dostępna gotowa forma witaminy D3-25-hydroksycholekalcyferol, która nie wymaga przekształcenia w wątrobie i może być transportowana do nerek, gdzie jest hydrolizowana i przekształcana w aktywną postać 1,25-(OH) 2-D3. Większość dotychczasowych badań wskazuje, że wykorzystanie w żywieniu 25-OH-D3, w porównaniu z podstawową formą witaminy D3 (cholekalcyferol) powoduje, że jest łatwiej dostępnym i bardziej efektywnym źródłem tej witaminy w organizmie ptaków.
 Witamina D3 (cholekalcyferol) jest istotnym składnikiem premiksów stosowanych w żywieniu drobiu, bowiem stanowi podstawę w wielu przemianach od poziomu komórkowego przez reakcje enzymatyczne i procesy obronne. Odgrywa ona istotną rolę w gospodarce mineralnej organizmu, ponieważ jako regulator parathormonu (PTH), który reguluje zawartość wapnia we krwi, steruje procesem osteolizy i wpływa na stan mineralizacji kości. Głównym miejscem działania parathormonu są kości, z których uwalnia on kationy wapnia i aniony fosforanowe, podwyższając tym samym poziom wapnia we krwi. Witamina D jest w tym procesie niezbędna do regulacji procesu uwalniania tych jonów. W chowie drobiu zaburzenia gospodarki wapniowej prowadzą przede wszystkim do krzywicy oraz dyschondroplazji u osobników młodych oraz do osteomalacji i osteoporozy u ptaków dorosłych. Najlepszy przykład mogą zatem stanowić tutaj choroby kończyn dolnych, liczne deformacje kostne, jak też rozmiękczenie dzioba u kurcząt brojlerów i kur niosek.
 Witamina D3 pełni nie tylko istotną funkcję w regulowaniu przemiany wapnia i fosforu oraz mineralizacji kości, ale wpływa również korzystnie na system nerwowy, chroni i zapobiega uszkodzeniom komórek nerwowych. Poza tym wspomaga komórki szpiku kostnego produkujące komórki obronne, zapobiega tworzeniu się komórek nowotworowych oraz wykazuje działanie przeciwzapalne.
 W produkcji nieśnej niedobór witaminy D może prowadzić do zaburzeń w metabolizmie wapnia i fosforu, czego objawem jest zmiana jakości skorupy objawiająca się pocienieniem, spadkiem zawartości węglanu wapnia, zwiększoną ilość stłuczek, znoszeniem jaj bez skorup oraz zmniejszeniem wytrzymałości skorupy. Ponadto niedobór tej witaminy może prowadzić do zmniejszenia wylęgowości, a nawet przerwania nieśności. Wiele badań z wykorzystaniem 25-hydroksycholekalcyferolu w mieszance paszowej dla kur niosek wykazały zwiększenie grubości i gęstości skorupy, a także wzrost wytrzymałości skorupy na zgniatanie, zwłaszcza w drugiej fazie cyklu nieśnego. Zaobserwowano również zmniejszenie liczby stłuczek i ilości jaj ze słabą skorupą oraz wzrost masy skorupy i zwiększenie jej udziału w jaju.
 Witamina D podawana w dużych ilościach wykazuje właściwości toksyczne, kumuluje się bowiem w organizmie i powoduje wzmożoną resorpcję soli z kości oraz prowadzi do patologicznego odkładania wapnia w tkankach miękkich. Może doprowadzić również do zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu nerek. Hiperwitaminoza przyczynia się do odwapnienia szkieletu, co powoduje podobne skutki jak w przypadku niedoboru tej witaminy.
 Zapotrzebowanie na witaminę D uzależnione jest od ilości wapnia i fosforu. Niewystarczająca ilość tych jonów lub ich niekorzystny stosunek zwiększają zapotrzebowanie na tą witaminę.
 Podsumowując można stwierdzić, że bez witamin niemożliwy jest prawidłowy wzrost i rozwój każdego żywego organizmu, jak również utrzymanie dobrej kondycji i odporności, gwarantujących odpowiednie efekty produkcyjne. Obecna intensywna produkcja zwierzęca, w tym również drobiarska oraz wysokie wymagania jakościowe stawiane produktom są możliwe jedynie dzięki świadomemu i zgodnemu z normami pokryciu zapotrzebowania na wszystkie witaminy. Na rynku dostępna jest szeroka gama preparatów i dodatków witaminowych czy mineralno-witaminowych, które mogą być z powodzeniem wykorzystane w produkcji zwierzęcej do poprawy stanu zdrowia ptaków, osiągnięcia lepszych wyników produkcyjnych, dbając jednocześnie o dobrostan zwierząt.


Piśmiennictwo dostępne u autora.

Tags: żywienie