Podstawowymi czynnikami, sprzyjającymi procesom produkcji trzody chlewnej w chowie wielkostadowym jest pomyślna sytuacja epizootyczna w samej zagrodzie, a także w regionie kraju oraz w układach wymiany towarowej międzynarodowej, które mogą być wynikiem nowego sposobu myślenia, zarządzania zdrowia i dobrostanu zwierząt oraz ekonomiki produkcji.

 Od wielu lat chów i hodowla w Polsce są wolne od groźnych chorób zakaźnych, w tym przede wszystkim od pomoru klasycznego świń, choroby pęcherzykowej (SVD), pryszczycy, zakaźnego żołądka i jelit (TQE) i wielu innych. Nad bezpieczeństwem zdrowotnym świń czuwają: „Polska Służba Weterynaryjna” przy wydatnej pomocy Państwowego Instytutu Weterynarii, Państwowego Instytutu Badawczego Zakładu Chorób Świń kierowanego przez wybitnego specjalistę członka Polskiej Akademii Nauk prof. hc. dr hab. Zygmunta Pejsaka, terenowe Zakłady Higieny Weterynaryjnej, Wydziały Weterynaryjne w Warszawie, Wrocławiu, Lublinie i Olsztynie oraz cała służba weterynaryjna w kraju. Z przesłanek historiograficznych wynika, że w świetle prowadzonych badań Państwowego Instytutu Weterynarii w Puławach pierwszy przypadek choroby Aujeszkyego w Polsce stwierdzono w roku 1958 u zwierząt futerkowych. Rok później (1959) poraz pierwszy zarejestrowano tę chorobę u świń.

 Badania kontrolne zmierzające do wykrycia w Polsce seroreagentów dla wirusa choroby Aujeszkyego (ch. A.) są prowadzone wyrywkowo od połowy lat 1960, a bardziej systematycznie, ale w ograniczonym zakresie, od 1990 przez Zakład Chorób Świń, Państwowego Instytutu Weterynaryjnego – Państwowego Instytutu Badawczego w Puławach – PIW – PIB. Zebrane wyniki z prowadzonych badań dziś stanowią istotną wskazówkę dla określania dynamiki szerzenia się tej choroby w Polsce.

Charakterystyka epizootiologiczna choroby Aujeszkyego
Choroba Aujeszkyego jest wirusową, zakaźną i zaraźliwą chorobą świń oraz wielu innych gatunków zwierząt gospodarskich i wolno żyjących. Stanowi ważny problem epizootiologiczno-ekonomiczny dla producentów trzody chlewnej w Polsce oraz w innych państwach europejskich. Czynnikiem zakaźnym jest wirus (Herpes virus suis typ 1), który jest chorobotwórczy głównie dla świń i dzików w mniejszym stopniu dla innych zwierząt oraz dla człowieka.
 Niemniej jednak w rozprzestrzenianiu się zakażeń istotną rolę odgrywają świnie zakażone wirusem choroby Aujeszkyego. W niektórych krajach Europy, a także w USA, Kanadzie wprowadzono programy dotyczące zwalczania tej choroby. W związku z tym takie państwa jak: Dania, Wielka Brytania, Szwecja są całkowicie wolne od choroby Aujeszkyego. Coraz więcej państw należących do Unii Europejskiej, w tym Polska, podejmuje takie działania. Znaczenie ekonomiczne jest głównie związane z dużymi stratami jakie powoduje choroba Aujeszkyego w pogłowiu świń, a także w międzynarodowym obrocie towarowym, eksportu i importu produktów pochodzenia zwierzęcego, a także w obrocie zwierząt hodowlanych. Choroba występuje na całym świecie, najczęściej w okresie wilgotnych i chłodnych porach roku. Przy zakażeniu wirusem choroby Aujeszkyego oddziaływują na inkubacje, przebieg samego procesu chorobowego, wystąpienia objawów klinicznych, śmiertelność oraz na ogólne straty mają także wpływ niektóre czynniki biologiczno-epizootiologiczne jak: wiek zwierzęcia, możliwość kontaktu organizmu z zarazkiem, moment zakażenia, stan fizjologiczny zwierzęcia, droga zakażenia, dawka wirusa i jego chorobotwórczość, środowisko, żywienie oraz stresy środowiska.

Właściwości fizyczno-biologiczne wirusa choroby Aujeszkyego (ch. A.)
Wirus (ch. A.) jest oporny na wysychanie i zmianę pH środowiska. Temperatura 60°C inaktywuje wirusa w ciągu 30 minut, a w temperaturze 4°C może zachować zdolność chorobotwórczą przez kilka miesięcy, w mięsie surowym z padłych bądź dobitych chorych świń do 4 miesięcy. Występuje u pojedynczych zwierząt lub masowo w grupie świń. Okres wylęgania trwa od kilku do kilkunastu tygodni. Rozwój procesu chorobowego rozpoczyna się po wniknięciu do organizmu świni wirusa, który namnaża się we wrotach zakażenia, a następnie drogą nerwową przenika do centralnego układu nerwowego, w którym namnaża się w komórkach tkanki nerwowej, zwojowych i glejowych mózgu. Z krwią i chłonką przechodzi do narządów wewnętrznych oddziaływując szkodliwie na komórki poszczególnych tkaneek.
 Wirus (ch. A.) stosunkowo długi okres żyje w moczu oraz gnojownicy i w odchodach zwierząt; w lecie do 3 tygodni, a w okresie zimowym nawet do 10-15 tygodni. W temperaturze (+18°C) traci chorobotwórczość w 8 dniu, w +60°C po 30 minutach, a w +100°C wirusy (ch. A.) po prostu giną.
 Na środki dezynfekcyjne wirus (ch. A.) wykazuje wrażliwość na 3% roztwór lizolu, 2% fenolu, 2% formolu oraz na inne preparaty wirusobójcze produkowane i stosowane aktualnie w krajach europejskich.
 Wirus jest stosunkowo dobrze oporny na działanie niskich temperatur. W okresie zimy przy niskich temperaturach zachowuje chorobotwórczość przez około 15-40 dni.

Drogi zakażenia zwierząt wirusem Aujeszkyego (ch. A.)
Siewstwo wirusa (ch. A.) następuje najczęściej przez wydzielinę błony śluzowej nosa, ślinę, mleko, nasienie samców. Bardzo częstym źródłem zarazka dla prosiąt ssących jest mleko zakażonej lochy. Okres wydalania wirusa (ch. A.) wraz z mlekiem może wynosić kilka dni.
 Drogą zakażenia jest przewód nosowo-gardłowy. Czynnikiem sprzyjającym zakażeniu zwierzęcia wirusem (ch. A.) są bodźce stresogenne, na których działanie świnie są bardzo podatne, wówczas dochodzi do pewnych reakcji wirusowego DNA wbudowanego w aparat genetyczny zainfekowanej komórki. W rozprzestrzenianiu zakażeń istotną rolę odgrywają świnie zakażone wirusem (ch. A.) bezobjawowo lub latentnie.
 Chociaż wirus (ch. A.); Aujeszkys disease virus – ADV, atakuje wiele gatunków zwierząt to jedynym źródłem zakażenia są świnie. ADV nie należy do wirusów wysoce zaraźliwych i jest dość wrażliwy na ogólnie stosowane środki dezynfekcyjne.
 Do infekcji (ADV) dochodzi przede wszystkim na drodze bezpośredniego kontaktu zwierząt bezobjawowo zakażonych ze zwierzętami wrażliwymi. Ponadto, dużą rolę w rozprzestrzenianiu (ch. A.) przypisuje się drodze aerogennej, tzn. przenoszeniu wirusa przy sprzyjających warunkach klimatycznych (wiatr, mgła, rosa, zapylenie itp.) na znaczne odległości 9-15 km przez aerozole zawierające cząsteczki zakaźne ADV. Niemały wpływ na przebieg choroby mają także ludzie oraz wałęsające się w środowisku psy, koty, gryzonie, owady, zakażona pasza, woda, słoma a także transport, kolczyki uszne, takrze sprzyja temu brak odpowiedniego zabezpieczenia epizootycznego obiektów inwentarskich dla świń (brak mat dezynfekcyjnych w bramie wjazdowej oraz wejściach do budynków inwentarskich i gospodarczych), chociaż wniknięcie wirusa (ch. A.) na teren fermy nie musi zawsze oznaczać wybuchu choroby w postaci klinicznej. Bardzo dużo zależy od stanu fizjologicznego zwierząt w tym przede wszystkim od czynników stresogennych, od jawnych bądź ukrytych zakażeń innymi drobnoustrojami jak: pasteurelle, salmonelle, włoskowiec różycy, wirusy grypy, pomoru świń, oraz od zbyt dużego zagęszczenia kojców dla zwierząt, przemieszczania pogłowia wewnątrz fermy, jakości paszy, wody, warunków mikroklimatycznych, dobrostanu oraz zachowań behawioralnych. Im gorsze są warunki utrzymania świń, tym szybciej dojdzie do uwidocznienia się objawów klinicznych i tym cięższy będzie przebieg choroby.

 Jeżeli jednak wszystkie parametry dotyczące warunków chowu są na odpowiednim poziomie, a zwierzęta w dobrej kondycji, to po zakażeniu wirusem (ADV) świń w gospodarstwie brak jest wyraźnych oznak choroby. W tym przypadku często przez okres 1-2 miesięcy wirus (ADV) przebywa w organizmie świń bezobjawowo, jedynym tego wskaźnikiem są badania serologiczne i stwierdzone reakcje dodatnie. Gdy dojdzie dodatkowo do zakażenia organizmów świń takimi drobnoustrojami jak: Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Streptococcus suis typ 2 lub też kiedy tuczniki zakażone powyższymi patogenami zostaną zaatakowane przez wirusy (ADV), wówczas stwierdza się znaczne nasilenie objawów chorobowych ze strony układu oddechowego, które mogą prowadzić do zejść śmiertelnych chorych świń. Skutki ekonomiczne poniesionych strat w takich przypadkach są zawsze wysokie. Należy podkreślić, że wirus atakuje przede wszystkim górne drogi oddechowe, w których replikuje się, a następnie wnika do nerwu węchowego, trójdzielnego, językowo-gardłowego i błędnego. Kolejno dostaje się do ośrodkowego układu nerwowego, w którym jest poza zasięgiem mechanizmów fizjologicznych, wytwarzających za pomocą organizmu przeciwciała.

Charakterystyka wybranych problemów programowych zwalczania (ch. A.)
Pierwszy program zwalczania choroby powstał w 2005 roku i dotyczył tylko województwa wielkopolskiego, ale zaniechano jego realizacji z uwagi na zbyt wysokie koszty (35 mln zł). W 2006 opracowano program dla województwa o najmniejszym pogłowiu świń, a więc woj. lubuskiego. Jego koszty to 2,2 mln zł. Program został przesłany do Komisji Rolnictwa UE, w celu uzyskania środków na współfinansowanie tego projektu. Niestety, komisja odmówiła pomocy finansowej, gdyż celem pozyskania środków był cel handlowy i nie stanowił on priorytetu dla UE. 9 maja 2007 roku uchwałą rady ministrów przyjęto program zwalczania choroby Aujeszkyego na terenie Polski i ponownie przesłano go do UE z wnioskiem o współfinansowanie.

30.11.2007 roku komisja europejska zatwierdziła program i przyznała Polsce 5 mln Euro dotacji – tj. 50% kosztów kwalifikowanych. Od marca 2008 r. rozpoczęło się wyposażanie laboratoriów zakładów higieny weterynaryjnej oraz powiatowych lekarzy w odpowiednie narzędzia. Głównymi problemami, jakie wystąpiły dotychczas podczas realizacji programu, to brak dodatkowego budżetu na etaty dla koordynatorów na szczeblach wojewódzkich i centralnym oraz dla laborantów wykonujących badania. Brakuje też w niektórych województwach potrzebnego sprzętu.
 Celem złożonego programu jest uwolnienie terytorium Polski od choroby Aujeszkyego u świń. Zakłada się, że w odniesieniu do poszczególnych regionów, cel ten może zostać osiągnięty w terminie wcześniejszym niż 2013 r. Programem są objęte wszystkie stada świń, przy czym w rozumieniu niniejszego programu za świnie uznaje się zwierzęta z rodziny Suidae; z wyjątkiem dzików, które nie są utrzymywane w gospodarstwie.
 W programie wyróżnia się trzy rodzaje stad świń:
• stado zarodowe, za które uważa się stada posiadające knury, lochy i prosięta ssące (legitymują się dokumentacją zarodową, tatuażem usznym), w których prosięta w odpowiednim wieku odsadzone od loch są przeznaczone do dalszej reprodukcji hodowli lub chowu;
• tuczarnie, za które uważa się duże stada znajdujące się w gospodarstwach, do których wprowadza się z innych gospodarstw prosięta lub warchlaki przeznaczone do tuczu a następnie po otrzymaniu odpowiedniej wagi do uboju;
• stada o pełnym cyklu produkcji, za które uważa się inne stada niż zarodowe i tuczarnie, w szczególności stada posiadające lochy i knury lub lochy i potomstwo o zróżnicowanym wieku produkcyjnym (prosięta, warchlaki, tuczniki).
 Program głównie opiera się na ocenie klinicznej pogłowia świń i na monitoringu sytuacji epizootycznej w stadach posiadających lochy lub knury, czyli w stadach zarodowych i o pełnym cyklu produkcji. Jest realizowany zgodnie z zasadą „szczepienie – eliminacja”, czyli polega na szczepieniu świń szczepionką delecyjną, w której antygen jest diametralnie inny od antygenu wirusa chorobotwórczego w stadach zakażonych oraz tzw. obszarze zapowietrzonym, a następnie na badaniu serologicznym pobranej surowicy krwi od świń w tych stadach i na uboju świń w stadach uznanych laboratoryjnie za zakażone (dodatni) wirusem Aujeszkyego, oraz na alternatywnej metodzie likwidacji choroby, czyli na uboju świń w stadach zakażonych, którą stosuje się w przypadku bardzo małej liczby stad zakażonych w strukturach powiatowych lub przy niskiej obsadzie zwierząt w stadach zakażonych na obszarze danego powiatu oraz w innych przypadkach uzasadnionych epizootycznie i ekonomicznie.
 Alternatywną metodą likwidacji choroby w stadzie zakażonym jest:
• natychmiastowy urzędowy ubój świń zdiagnozowanych oraz uznanych za dodatnie (chA),
• ubój świń po osiągnięciu masy ubojowej lub loch zakażonych po ich gospodarczym wykorzystaniu (ewentualnie po podtuczeniu).
 O metodzie zwalczania choroby decyduje urzędowy, powiatowy lekarz weterynarii. Należy podkreślić, że uzyskanie przez stada zarodowe i o pełnym cyklu produkcji statusu urzędowo wolnych jest poprzedzone trzema badaniami serologicznymi pobranych próbach krwi, przeprowadzonymi w odstępie od 2 do 6 miesięcy każde badanie. Gdy wszystkie wyniki będą ujemne to stado takie uzyskuje status urzędowo wolnego od wirusa choroby Aujeszkyego.
 Uzyskanie przez tuczarnie statusu urzędowego „wolnych” jest poprzedzone dwoma badaniami serologicznymi próbach krwi, przeprowadzonymi w odstępie od 2 do 6 miesięcy. W przypadku uzyskania wszystkich wyników wolnych w obu badaniach, tuczarnia uzyskuje status stada „urzędowo wolnego” od wirusa choroby Aujeszkyego (ch. A.).

Realizacja programu zwalczania choroby Aujeszkyego
W 2008 roku według danych statystycznych pogłowie świń było szacowane na 18,1 miliona sztuk, z czego 1,8 miliona to stada reprodukcyjne, 16,3 miliony prosięta, warchlaki, tuczniki. Pierwszym etapem realizacji programu w 2008 roku było wykonanie pierwszego ogólnego badania połączonego z pobieraniem prób krwi we wszystkich stadach świń chowanych i w Polsce. Po zakończeniu pierwszego etapu prowadzone były dalsze badania połączone z pobieranie drugiego rzutu próbek krwi, którym tym badaniem zostaną objęte stada uznane za potencjalnie wolne od wirusa choroby Aujeszkyego świń – w przypadku stad zarodowych i o pełnym cyklu produkcji – oraz uznane za seronegatywne – w przypadku tuczarni. Jednocześnie w 2008 roku rozpoczęto szczepienia świń w stadach uznanych za zakażone oraz w stadach świń znajdujących się w okręgu zapowietrzonych.
 Pod naciskami środowiska dokonano kilku zmian w programie zwalczania chA. W przeciwnym wypadku program ten mógłby doprowadzić do upadku kulejącej już dzisiaj produkcji świń w Polsce. Zmiany te dotyczyły m.in. zlikwidowania obszaru zapowietrzonego oraz zapisu na temat indywidualnych programów prowadzonych przez samych hodowców. W tych przypadkach, kiedy hodowca prowadzi we własnym zakresie próbkobranie, w przypadku jednokrotnego pobrania próbek krwi przez uprawionych lekarzy nadaje mu się certyfikat stada wolnego od chA.
 Alternatywnie, w stadach zakażonych wykonywany będzie:
• natychmiastowy ubój świń zakażonych;
• ubój świń po osiągnięciu masy ubojowej lub loch po ich gospodarczym wykorzystaniu.
 W strukturze odpowiedzialności za prawidłowe prowadzenie badań oraz likwidacji ognisk lub szczepień stad odpowiedzialni są:
• Powiatowy Inspektor Weterynarii,
• Wojewódzki Lekarz Weterynarii,
• Główny Lekarz Weterynarii.
 Realizacja programu na obszarze całego kraju nadzorowana jest przez Głównego Lekarza Weterynarii.

Pobieranie prób krwi od świń w stadach zarodowych i o pełnym cyklu produkcji
Pierwsze pobieranie prób krwi przeprowadzono we wszystkich stadach zarodowych oraz w stadach o pełnym cyklu produkcji utrzymywanych na obszarze Polski, którego celem było:
• wykrycie seroreagentów w stadach z 95% prawdopodobieństwem, przyjmując, że odsetek świń zakażonych w danym budynku inwentarskim wynosi co najmniej 20%
• określenie stopnia występowania zakażenia wirusem choroby Aujeszkyego wśród loch, knurów i tuczników w stadach zarodowych i w stadach o pełnym cyklu produkcji w poszczególnych powiatach i województwach na terytorium Polski oraz liczby tych stad uznawanych za zakażone i potencjalnie wolne.

 Badaniu podlegały także tuczniki ze stad o pełnym cyklu produkcji. W każdym stadzie tuczniki do badań wybierano losowo.
 Próbki krwi od tuczników muszą być pobrane tak, aby z każdego budynku należącego do danego gospodarstwa pobrać losowo z różnych kojców co najmniej 3 próby krwi. W przypadku mniejszej liczby świń, próbki pobiera się od całego pogłowia. W zależności od wyników badań z pierwszego pobierania prób stadu zarodowemu lub o pełnym cyklu produkcji powiatowy lekarz weterynarii, w drodze decyzji, nadał odpowiedni status epizootyczny:
• stada potencjalnie wolnego od wirusa choroby Aujeszkyego – w przypadku, gdy wszystkie wyniki badania są ujemne a stado to nie znajduje się w promieniu 1,5 km od stada zakażonego;
• stada zakażonego wirusem choroby Aujeszkyego – w przypadku, gdy uzyskano przynajmniej jeden dodatni wynik badania;
• stada w obszarze zapowietrzonym – w przypadku, gdy stado znajduje się w obszarze o promieniu 1,5 km od stada zakażonego wirusem choroby Aujeszkyego.
 27.04.2009 r. na drodze rozporządzenia zmieniającego powiatowy lekarz weterynarii nadał inny status badanym stadom, a mianowicie: potencjalnie wolne od wirusa choroby Aujeszkyego, potencjalnie wolne od wirusa choroby Aujeszkyego – szczepione, seronegatywne, wolne od wirusa choroby Aujeszkyego, zakażone wirusem choroby Aujeszkyego, podejrzane o zakażenie wirusem choroby Aujeszkyego.

 Na podstawie zebranych wyników badań uzyskanych w pierwszym pobieraniu prób od świń w stadach zarodowych i o pełnym cyklu produkcji uznawanych za potencjalnie wolne od wirusa choroby Aujeszkyego. Przeprowadzono drugie pobranie próbek do dalszych badań weryfikujących w okresie od 2-6 miesięcy po zakończeniu pierwszego pobierania próbek.
 Celem badań prób krwi po drugim pobraniu było potwierdzenie, czy świnie (stada) są wolne od choroby Aujeszkyego bądź zakażone przy zastosowaniu dokładniejszej metody badania zwierząt w stadzie pozwalający na:
• wykrycie, z 95% prawdopodobieństwem seroreagentów w stadach uznawanych za potencjalnie wolne od wirusa (ch. A.) u świń przy założeniu, że odsetek zwierząt zakażonych w budynku wynosi 5%.
• weryfikację, określonego na podstawie pierwszego badania stopnia występowania zakażenia wirusem (ch. A.) w poszczególnych powiatach i województwach oraz liczby stad zarodowych i o pełnym cyklu produkcji uznanych za zakażone i potencjalnie wolne od tego wirusa.
 W wyliczeniach do szacunkowego zestawienia przewidywanej liczy prób krwi przyjęto, że liczba stad zarodowych i o pełnym cyklu produkcji na całym terenie Polski, w których stwierdzi się zakażenie, będzie bardzo niska. W związku z tym założono, iż drugi rzut pobierania prób krwi będzie dotyczyć 99% badanych stad.
 Badaniu krwi podlegają także tuczniki ze stad o pełnym cyklu produkcji. W każdym badaniu stada tuczniki wybiera się losowo.
 Trzecie badanie – pobieranie prób krwi przeprowadza się kolejno po upływie 2-6 miesięcy po drugim pobieraniu prób w tych stadach, które na podstawie wyników drugiego badania krwi uzyskały status stada seronegatywnego. Polega ono na jednokrotnym badaniu, w jednym czasie, wszystkich loch i knurów w stadzie, pod warunkiem że:
• świnie, od których pobrano próbki do badań w kierunku (ch. A.), zostały indywidualnie i trwale oznakowane przez ich właściciela:
• istnieje możliwość przyporządkowania pobieranej próbki do zwierzęcia, od którego została pobrana.
  Na podstawie przeprowadzonej analizy szacunkowej określono, że liczba zakażonych loch
 i knurów na terytorium Polski będzie bardzo niska. W związku z tym założono, że trzecie pobieranie prób krwi w tej grupie dotyczy 98% tych zwierząt czyli około 1 778 159 sztuk świń.
 Trzeciemu pobieraniu prób krwi podlegają także tuczniki ze stad o pełnym cyklu produkcji. Polega ono na jednokrotnym badaniu, w jednym czasie, losowo wybranych tuczników w stadzie, pod warunkiem, że:
• świnie, od których pobrano próby krwi do badań w kierunku (ch. A.) zostały indywidualnie i trwale oznakowane przez właściciela.
• istnieje możliwość przyporządkowania pobieranej próbki do zwierzęcia, od którego została pobrana krew.
 Próby krwi od tuczników należy pobrać tak, aby z każdego budynku gospodarczego pobrać losowo z różnych kojców co najmniej po trzy próbki.
 W zależności od wyników badań trzeciego pobierania stadu zarodowemu lub o pełnym cyklu produkcji urzędowy powiatowy lekarz weterynarii nadaje, w drodze decyzji, następujący status:
• stada urzędowo wolnego od wirusa (ch. A.) – w przypadku uzyskania ujemnych wyników badania wszystkich prób krwi,
• stada zakażonego wirusem (ch. A.) – w przypadku uzyskania przynajmniej jednego dodatniego wyniku badania,
• stada w obszarze zapowietrzonym – w przypadku gdy stado znajduje się w obszarze o promieniu 1,5 km od stada zakażonego wirusem (ch. A.) świń.

Pobieranie prób krwi w tuczarniach świń
Pierwsze pobieranie prób krwi dokonuje się we wszystkich tuczarniach znajdujących się na terenie Polski.
 Celem pierwszego pobierania prób krwi w tuczarniach jest:
• wykrycie seroreagentów w stadach z 95% prawdopodobieństwem przyjmując szacunkowo, że odsetek świń zakażonych w obiekcie wynosi co najmniej 20%.
• Określenie stopnia występowania zakażenia wirusem (ch. A.) wśród tuczników w poszczególnych powiatach i województwach Polski oraz wykazania liczby tuczarni uznanych za zakażone i seronegatywne.
 Na podstawie otrzymanych wyników badań pierwszego pobierania prób krwi, urzędowy powiatowy lekarz weterynarii nadaje, w drodze decyzji, następujący status:
• stada seronegatywnego – w przypadku gdy wszystkie wyniki są ujemne, i gdy to stado nie znajduje się w promieniu 1,5 km od stada zakażonego.
• stada zakażonego wirusem (ch. A.) – w przypadku gdy uzyskano przynajmniej jeden wynik dodatni badania,
• stada w obszarze zapowietrzonym- w przypadku, gdy stado znajduje się w obszarze o promieniu 1,5 km od stada zakażonego chorobą Aujeszkyego u świń.
 Drugie pobieranie prób krwi przeprowadza się w tuczarniach, które na podstawie wyników pierwszego pobierania prób zostały uznane za stada o statusie seronegatywnym.
 Celem badań prób krwi pobranych w drugim badaniu jest potwierdzenie braku wystąpienia choroby lub jej wykrycie, przy zastosowaniu dokładniejszej metody badania zwierząt w stadzie pozwalającej na:
• wykrycie, z 95% prawdopodobieństwem, seroreagentów w tuczarniach uznanych za seronegatywne przy założeniu, że odsetek zwierząt zakażonych w budynku wynosi 10 lub 5%,
• weryfikacje, określonego na podstawie pierwszego badania, stopnia występowania zakażenia wirusem (ch. A.) w poszczególnych powiatach i województwach Polski oraz liczby tuczarni uznanych za zakażone i seronegatywne.
 Liczba prób krwi do pobrania i badania od tuczników w drugim pobieraniu prób zależeć będzie od:
• gęstości populacji świń w danym województwie – niższa lub wyższa niż 100 świń na 100ha,
• stopnia zakażenia wszystkich stad w województwie określonego na podstawie pierwszego pobierania próbek w stadach zarodowych, stadach o pełnym cyklu produkcji oraz w tuczarniach- mniej niż 5% lub 5% i więcej,
• przestrzegania przez hodowców świń zasad dotyczących pomieszczenia zwierząt zawartych w programie zwalczania (ch. A.).
 W przypadku gdy gęstość populacji świń w danym województwie jest niższa niż 100 świń/100 ha metoda badania tuczników w stadzie powinna pozwolić na wykrycie seroreagentów w tuczarniach uznanych za seronegatywne z 95% prawdopodobieństwem przy założeniu, że odsetek zwierząt zakażonych w danym obiekcie wynosi 10%. W szacunkowych wyliczeniach przewidywalnej liczby prób krwi przyjęto, że liczba tuczarni w województwach o gęstości pogłowia niższej niż 100 świń/100 ha, w których stwierdza się zakażenia, będzie bardzo niska. W związku z tym w programie założono, iż drugie pobieranie prób będzie dotyczyć 99% tuczarni w tych województwach.
 W przypadku gdy gęstość populacji świń w województwie jest wyższa niż 100 świń/100 ha metoda zwierząt w stadzie powinna pozwolić na wykrycie seroreagentów w tuczarniach uznanych za seronegatywne z 95% prawdopodobieństwem przy założeniu, że odsetek zwierząt zakażonych w obiekcie wynosi 5%.
 Powyższą zasadę stosuję się także, gdy stopień zakażenia stad świń w danym województwie, określony na podstawie pierwszego pobierania prób, będzie równy lub wyższy 5% oraz gdy istnieje pewne podejrzenie, że posiadacz tuczarni nie przestrzega zasad dotyczących przemieszczania zwierząt zawartych w programie zwalczania (ch. A.). Na podstawie wyliczeń szacunkowych przyjęto, że liczba tuczarni w poszczególnych województwach o gęstości pogłowia wyższej niż 100 świń/100 ha, w których stwierdzi się procent zakażenia, będzie bardo niska. W związku z tym założono, iż drugie pobranie i badanie krwi będzie dotyczyć 99% tuczarni.
 W zależności od wyników drugiego badania, urzędowy powiatowy lekarz weterynarii nadaje tuczarni, w drodze decyzji, następujący status:
• stada urzędowo wolnego od wirusa (ch. A.) – w przypadku uzyskania ujemnych wyników badania wszystkich próbek,
• stada zakażonego wirusem (ch. A) – w przypadku gdy uzyskano przynajmniej jeden dodatni wynik serologicznego badania,
• stada w obszarze zapowietrzonym – w przypadku gdy dane stado znajduje się w obszarze o promieniu 1,5 km od innego stada zakażonego wirusem (ch. A.).
 

Tags: weterynaria