Jak nakazuje tradycja również i w tym roku w pierwszej połowie czerwca Puławy - miasto, gdzie znajduje się Państwowy Instytut Weterynaryjny - wypełniły się po brzegi lekarzami z całej Polski, zainteresowanymi produkcją świń. Można było również spotkać producentów i hodowców trzody chlewnej oraz przedstawicieli firm obsługujących ten sektor produkcji rolnej - których przedmiotem działalności są pasze, wyposażenie czy higiena obiektów inwentarskich. Powodem takiego zainteresowania Puławami była coroczna konferencja organizowana przez Zakład Chorób Świń PIW w Puławach przy współudziale Sekcji Hyopatologii Polskiego Towarzystwa Nauk Weterynaryjnych, której tematem był tym razem „Postęp genetyczny, optymalne żywienie oraz ochrona zdrowia - podstawy konkurencyjnej produkcji świń”.

 

   Konferencja złożona jest z kilku sesji tematycznych - dotyczących ochrony zdrowia świń, genetyki i żywienia trzody chlewnej. Sesja ogólna dotyczyła aktualnej sytuacji w zakresie zwalczania choroby Aujeszkyego w Polsce, wpływu globalizacji na sytuację polskich producentów oraz cirkowirozy - zasad rozpoznawania choroby oraz efektywności immunoprofilaktyki zakażeń cirkowirusowych.
    Wtorkowa weterynaryjna sesja popołudniowa należała do zagranicznych prelegentów, którzy podzielili się swoimi doświadczeniami z uczestnikami konferencji w Puławach. Zwrócono uwagę na punkty krytyczne w rozrodzie i możliwości rozwiązania tych problemów. Przedstawieniem tego tematu zajął się dr Enric Marco z Hiszpanii. Z kolei dr Oliver Duran zaprezentował doświadczenia kanadyjskich lekarzy i producentów świń w zwalczaniu choroby PRRS.
    Przed uroczystą kolacją na dziedzińcu Pałacu Czartoryskich czekała uczestników jeszcze porcja wiedzy dotycząca immunoprofilaktyki adenomatozy. Tematem tym zajął się prof. dr Steve Mc Orist z Australii, natomiast dr Tim Loula z USA przedstawił zasady nadzoru weterynaryjnego nad fermami trzody chlewnej w warunkach amerykańskich.
    Przewodniczącym drugiego dnia sesji poświęconej ochronie świń był doc. dr hab. Tomasz Stadejek. Omawiano podczas niej zagadnienia związane z wykorzystywaniem roślin GMO w żywieniu zwierząt (prof. dr hab. Krzysztof Kwiatek) możliwości ograniczania toksyczności mikotoksyn w paszach (prof. dr hab. Maciej Gajęcki). Zwrócono uwagę na przewagę szczepień śródskórnych nad domięśniowymi (dr Jan Bernardy, Czechy), a także na ważny bakteryjny czynnik chorobotwórczy u prosiąt jakim jest Mycoplasma haemosuis (prof. dr Jiri Smola). Uczestnicy wysłuchali także wykładu dr Aleksandra Skorackiego na temat poubojowej rejestracji ilościowej i jakościowej zmian anatomopatologicznych w celu określenia zdrowotności stada. Sesję zakończył prof. dr hab. Roman Kołacz wykładem na temat postępu genetycznego, a wrażliwości zwierząt na zachorowania.
    Równolegle z sesją weterynaryjną, która tradycyjnie odbyła się w Domu Chemika, w pobliskim Instytucie Weterynaryjnym, w nowoczesnej sali konferencyjnej przebiegała sesja żywieniowa. Przewodniczącym tej części seminarium był prof. dr hab. Eugeniusz Grela, i to właśnie jego wykład na temat zalet i wad żywienia płynnego i na sucho, otworzył obrady żywieniowe. Sporo miejsca zajęły prozdrowotne dodatki paszowe, w tym substancje fitobiotyczne. Rozmawiano także o zdrowotności przewodu pokarmowego prosiąt. Swoimi doświadczenia z tej dziedziny podzielili się specjaliści ze Szwajcarii (dr Caspar Wenk), Niemiec (prof. Jurgen Zentek), Anglii (dr Peter Wilcock), Austrii (dr W. Windisch) i Holandii (dr Alfons Jansman). Sesję wieczorną zamknął wykład przygotowany przez dr Mariana Porowskiego na temat wyników terenowych zastosowania mikroorganizmów probiotycznych w ograniczaniu schorzeń układu pokarmowego.
    Zagadnienia genetyczne były przedmiotem obrad drugiego dnia konferencji w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym. Przewodniczącym tej sesji był prof. dr hab. Marian Różycki, który wygłosił wykład wstępny na temat znaczenia genetyki dla opłacalnej produkcji świń. W czasie tej części można było zapoznać się z osiągnięciami w genetyce firm PEN AR LAN - wykład dr Stanisława Niemyskiego, PIC - prezentacja Wojciecha F. Wójcikiewicza. Swoimi metodami pracy genetycznej w RHG Hirschmann Hybryd podzielił się mr Roland Hirschmann. Dr Rafael Tomas Pallas z Hiszpanii omówił piramidy genetyczne w produkcji świń i systemach selekcji, a Roland Knut przedstawił możliwości przyspieszenia postępu genetycznego poprzez wykorzystanie nowoczesnych technologii na przykładzie firmy Norsvin. Sesję genetyczną zakończył wykład dotyczący polskiego materiału zarodowego podkreślający jego walory w opłacalnej produkcji świń.

Dr n. wet. Katarzyna Podgórska
- wygłosiła wykład na temat zasad rozpoznawania choroby PMWS oraz interpretacji wyników badań laboratoryjnych
 
    „Cirkowirus świń typu 2 (PCV2) jest obecnie zaliczany do najistotniejszych patogenów wirusowych powodujących straty w produkcji świń. W większości przypadków wywołuje zakażenia podkliniczne, u niewielkiego odsetka natomiast występuje postać kliniczna - poodsadzeniowy, wielonarządowy zespół wyniszczający PMWS. Choroba po raz pierwszy pojawiła się w 1993 roku, ale dopiero w 2006 roku pojawił się wysokopatogenny szczep 1535. Przez długie lata wirus ten był ignorowany. Znaczne upadki wśród populacji zaobserwowano dopiero po pojawieniu się francuskiego szczepu 321.
    Zmiany sekcyjne tej choroby wyglądają na całym świecie tak samo. Badania przeprowadzone w Polsce potwierdziły występowanie przeciwciał dla PCV2 na fermach wolnych od PMWS, jak i z tym zespołem.”

Dr Marian Porowski
- Efektywność immunoprofilaktyki zakażeń cirkowirusowych świń
 
    „Potwierdzono naukowo, że wirus PCV2 jest czynnikiem etiologicznym PMWS, zaburzeń w rozrodzie oraz biegunek u warchlaków i tuczników. Straty z tytułu występowania PMWS w całej Unii sięgają 600 mln euro. Nową metodą na zwalczanie PCV w stadzie jest stosowanie szczepionek przeciwko tej chorobie. Przeprowadzono szereg doświadczeń nad skutecznością inaktywowanej szczepionki Circovac.
    Wprowadzenie na fermie zmian dotyczących organizacji w zarządzaniu pozwala zredukować straty prosiąt, ale wskaźnik ten dopiero po wprowadzeniu szczepień spadł do poziomu zadowalającego (3%). Uzyskano również pozytywny efekt szczepień w przyrostach masy ciała zwierząt. O 0,2 kg zmniejszyło się także spożycie paszy. Poprawie uległy parametry reprodukcji oraz odchowu prosiąt w okresie laktacji loch. Wzrosła także liczba żywo urodzonych prosiąt.”

Dr Krzysztof Jażdżewski
- z-ca Głównego Lekarza Weterynarii przedstawił aktualną sytuację w zakresie zwalczania choroby Aujeszkyego w Polsce.
 
    „Pierwszy program zwalczania choroby powstał w 2005 roku i dotyczył tylko województwa wielkopolskiego, ale zaniechano jego realizacji z uwagi na zbyt wysokie koszty (35 mln zł). W 2006 opracowano program dla województwa o najmniejszym pogłowiu świń, a więc woj. lubuskiego. Jego koszty to 2,2 mln zł. Program został przesłany do Komisji Rolnictwa UE, w celu uzyskania środków na współfinansowanie tego projektu. Niestety, komisja odmówiła pomocy finansowej, gdyż celem pozyskania środków był cel handlowy i nie stanowił on priorytetu dla UE. 9 maja 2007 roku uchwałą rady ministrów przyjęto program zwalczania choroby Aujeszkyego na terenie Polski i ponownie przesłano go do UE z wnioskiem o współfinansowanie. 30.11.2007 roku komisja europejska zatwierdziła program i przyznała Polsce 5 mln Euro dotacji - tj. 50% kosztów kwalifikowanych).
    Od marca 2008 rozpoczeło się wyposażanie laboratoriów zakładów higieny weterynaryjnej oraz powiatowych lekarzy w odpowiednie narzędzia. Głównymi problemami, jakie wystąpiły dotychczas podczas realizacji programu, to brak dodatkowego budżetu na etaty dla koordynatorów na szczeblach wojewódzkich i centralnym oraz dla laborantów wykonujących badania. Brakuje też w niektórych województwach potrzebnego sprzętu.“
 

Prof. dr hab. Zygmunt Pejsak
wygłosił wykład na temat wpływu globalizacji na sytuację krajowych producentów trzody chlewnej.
 
    „W 2007 roku ceny zbóż wzrosły o 60%, a ceny żywca spadły o 23%. Była to największa w historii różnica, między ceną paszy a żywca. Globalizacja będzie coraz bardziej utrudniać ochronę interesów producentów krajowych. Dlatego muszą oni szybko uruchomić mechanizmy umożliwiające wzrost konkurencyjności polskiej wieprzowiny.“
 

Dan Burke
Dyrektor Generalny GM Cargill Animal Nutrition Poland, przekonywał iż integracja w produkcji trzody chlewnej jest szansą na sukces producentów świń.
 
    „Najniższymi kosztami całkowitymi na 100 kg wyprodukowanego tucznika mogą pochwalić się w 2008 Stany Zjednoczone - 118 $, następnie Kanada - 146$, Brazylia - 153$, Holandia - 188$. Dania produkuje obecnie tuczniki za 211$ za 100 kg żywca.
    Na polskim rynku jedynie 7-10% produkcji świń znajduje się w integracji pionowej i poziomej. Istnieje szereg powodów, dla których warto zintegrować środowisko. To między innymi podniesienie efektywności produkcji, uzyskanie wsparcia sprzętowego, możliwość lepszego zarządzania produkcją, wykorzystanie efektu skali oraz zarządzanie ryzykiem.
    W Polsce będzie w przyszłości rosła średnia wielkość ferm, warunkiem opłacalnej produkcji jest zwiększenie wyrównania zdawanego do uboju stada. Konieczna jest analiza kosztów produkcji i ich optymalizacja. Będą także rozwijały się nowe formy finansowania produkcji. Przewidywany jest wzrost aktywności banków i innych instytucji finansowych we wspieraniu sektora trzodowego. Zwiększy się także udział w rynku już istniejących integratorów pionowych, natomiast w mniejszym stopniu rozwinie się integracja pozioma.“

Prof. dr hab. Roman Kołacz
- Postęp genetyczny a wrażliwość świń na  zachorowania
 
„Współczesne rasy zwierząt mogą w pełni wykorzystać swój potencjał genetyczny, tylko przy równoczesnym zapewnieniu dobrostanu, z właściwym żywieniem, zapewnioną opieką weterynaryjną oraz fachowym doradztwem zootechnicznym.”
 
W. M. Windisch - Uniwersytet Zasobów Naturalnych i Stosowanych Nauk Przyrodniczych w Wiedniu
- Fotogeniczne dodatki paszowe dla młodych prosiąt - mechanizm działania i zastosowanie.
 
    „Uważa się, że fitogeniczne dodatki paszowe mają działanie przeciwutleniające, antydrobnoustrojowe i stymulujące wzrost trzody chlewnej. Może to wynikać ze wzrostu spożycia paszy z uwagi na polepszenie jej walorów smakowych. Nie można wykluczyć, że mają korzystny wpływ na jakość paszy i żywność uzyskaną ze zwierząt karmionych paszami z udziałem fitogenicznych dodatków paszowych. Dodatki te mogą korzystnie oddziaływać na likwidację drobnoustrojów jelitowych. Mogą zwiększyć aktywność enzymów trawiennych i możliwości absorpcyjne. Zwiększenie wydzielania śluzu jelitowego zapobiega przytwierdzaniu drobnoustrojów do błony jelit.“

Dr Tim Loula - lekarz roku w USA, konsultant weterynaryjny, obsługuje największe i najlepsze fermy za oceanem, podczas konferencji w Puławach wygłosił wykład na temat - Gorące tematy dotyczące produkcji i ochrony zdrowia trzody chlewnej w USA.
 
    „Konsumenci zastanawiają się dlaczego rosną ceny wieprzowiny, nie wyjaśniono im że przyczynia się do tego ekspansja na biopaliwa. Rosnące ceny pasz i energii będą miały wpływ na produkcję wieprzowiny. Potrzebne będą ogromne zapasy ziarna, aby pokryć zapotrzebowanie na biopaliwa i pasze.
    PRRS był największym wyzwaniem dla lekarzy weterynarii w leczeniu chorób świń o końca lat 80-tych.“

Najważniejsze tezy seminarium:

• Każda chlewnia średnia i duża (powyżej 20-30 loch) jest zakażona cirkowirusem PCV2
• Żadne laboratorium na świecie nie jest w stanie potwierdzić wystąpienia cirkowirusa. Jest to możliwe jedynie na podstawie badań klinicznych i analizy efektów produkcyjnych.
• Nie wykrycie PMWS w stadzie nie wyklucza wystąpienia innych skutków zakażenia PCV2 (układ rozrodczy, oddechowy, pokarmowy)
• Szczepienia przeciwko PCV2 i PPV powinny być włączone do stałych programów szczepień
• W każdej chlewni, w której zastosowano szczepionki przeciwko cirkowirusowi nastąpiła znacząca poprawa efektów produkcyjnych
• Wnioskuje się, że cirkowirus jest odpowiedzialny za pogorszenie się wyników produkcyjnych, dlatego koniecznym było zastosowanie intensywnego żywienia. Po wprowadzeniu szczepień prawdopodobnie zaistnieje konieczność zmodyfikowania żywienia świń pod kątem intensywności, co znacznie obniży koszty paszy. Po zastosowaniu szczepionki przeciw PCV2, podawane leki wykazują wzmocnione działanie. Należy jeszcze raz przebadać działanie takich dodatków paszowych jak selen czy witamina E. Konieczne okazuje się także sprawdzenie, czy po zastosowaniu szczepionki na cirkowirusa potrzebne jest szczepienie na choroby przewodu pokarmowego. W tym świetle należy zrewidować programy ochrony świń oraz całkowicie zmienić zdobytą na temat cirkowirusów wiedzę.
• Nie istnieje stały monitoring wyników produkcyjnych, dlatego skutki wystąpienia PRRS są niedoceniane
• Weterynaria dysponuje sprawnym narzędziem do uwalniania stad od PRRS
• Należy zwrócić szczególną uwagę na zakażenia drobnoustrojami występującymi enzootycznie
• Endemicznie występujące choroby podrażają produkcję (PMWS, adenomatoza, PRRS)
• Nie analizowanie kosztów uniemożliwia ich obniżenie, a tym samym poprawę ekonomiki produkcji
• Należy wziąć pod uwagę, że koszty energii i robocizny będą rosły, również rosnąć będzie cena żywca w Polsce - oznacza to, że koszty padłego tucznika będą dużo wyższe niż dzisiaj, będzie więc opłacało się bardziej inwestować w zdrowie stada
• Potencjał genetyczny ras i linii świń jest coraz wyższy, należy więc stworzyć optymalne warunki do wykorzystania potencjału genetycznego
• Istnieje szereg nowoczesnych dodatków, które ograniczają negatywne skutki wycofania antybiotyków z żywienia zwierząt, jednak jak na razie nie ma dodatku, który w pełni zastąpi działanie antybiotyków paszowych
• Mykotoksyny w paszy są problemem ciągle  niedocenianym
• Istnieje konieczność tworzenia integracji poziomej i pionowej w Polsce