Artykuły

Bartosz Mendlewski
Manager ds. rozwoju produktu
Sano – Nowoczesne Żywienie Zwierząt

W krajach Unii Europejskiej mamy różne systemy chowu kur niosek: klatkowy, ściółkowy, wybiegowy oraz produkcja ekologiczna. Chociaż chów klatkowy jest najpopularniejszym systemem, udział jego maleje na rzecz alternatywnych metod hodowli.

Zarówno w Polsce jak i w innych krajach Wspólnoty Europejskiej, coraz więcej kur nieśnych utrzymywanych jest w systemie wybiegowym. Jest to związane głównie z preferencjami konsumentów, którzy znacznie chętniej niż kilka lat temu sięgają po jaja pochodzące zarówno z gospodarstw ekologicznych jak i produkowanych w systemie wybiegowym. Dzisiejsi konsumenci oczekują dużych, kształtnych jaj z naturalnie wybarwionym żółtkiem od tzw. „szczęśliwych kur”. Takie nioski, korzystające z naturalnej przestrzeni odznaczają się znacznie wyższymi wymaganiami pokarmowymi, między innymi w podaży dostępnej energii (EM) oraz są bardziej narażone na niekorzystne wpływy środowiska w porównaniu z ich „siostrami” spędzającymi swe życie w klatkach. Obecnie konsument wymaga jaj z wybiegu, a producent kur, które te jajka zniosą w ilości gwarantującej satysfakcjonujące wyniki ekonomiczne. Aby to pogodzić należy produkcję jaj oprzeć głównie na towarowych mieszańcach kur nieśnych (Lohmann Brown, Lohmann Sandy, Hy-Line, ISA, Tetra SL), które charakteryzują się doskonałymi wynikami produkcyjnymi. Takie nioski potrafią znieść powyżej 360 jaj w ciągu 60 tygodni produkcji, przy bardzo niskim zużyciu paszy. Nioski te bardzo wcześnie bo już w 17-18 tygodniu życia rozpoczynają nieśność oraz szybko osiągają szczyt produkcji, z powolnym jego opadaniem. Takie kury mają bardzo wysokie wymagania pokarmowe (Tab. 1).

Ich lekka budowa ciała, niskie zużycie paszy, wysokie tempo nieśności oraz długie cykle znoszenia jaj są głównymi czynnikami stwarzającymi obciążenie dla organizmu. Jeśli dołożymy do tego nieodpowiednie warunki zoohigieniczne, zbyt duże zagęszczenie ptaków w obiekcie, czy błędy żywieniowe, to łatwo możemy doprowadzić do spadku odporności. Takie stany chwilowych dysfunkcji układu odpornościowego, nie pojawiają się przypadkowo lecz są ściśle związane z pewnymi sytuacjami występującymi podczas cyklu produkcyjnego. W związku z tym, że coraz więcej kur jest utrzymywanych na wolnym wybiegu, a odchowywanych w systemach zamkniętych, pierwszym, bardzo ważnym czynnikiem powodującym stres, a tym samym przyczyniającym się do spadku odporności organizmu, dla stada wchodzącego w nieśność jest zmiana środowiska życia młodych niosek. Większość kur pomiędzy 16., a 18. tygodniem życia jest przenoszona do kurników z wybiegiem. Czynność ta związana jest również ze zmianą mieszanki paszowej spożywanej przez nioski, ze stosowanej podczas odchowu, na przednieśną, a następnie nieśną zawierającą dużą ilość wapnia. Następną sytuacją, w której może dojść do zachwiania naturalnej odporności, dla stada kur nieśnych jest osiągnięcie szczytu produkcji i długie jego utrzymywanie się na wysokim poziomie. Zmiana środowiska, paszy oraz wysoka produkcja są ogromnymi czynnikami stresogennymi i stanowią nie lada wyzwanie dla układu odpornościowego młodych ptaków. W pewien sposób możemy temu zapobiec m.in. poprzez żywienie niosek zgodnie z ich potrzebami pokarmowymi, a szczególnie poprzez pokrycie ich potrzeb energetycznych, które są o ok. 20% wyższe u kur korzystających z wybiegów (Tab. 1).

Tab. 1. Orientacyjne poziomy składników pokarmowych w paszy dla kur niosek utrzymywanych w systemach alternatywnych

Ograniczone możliwości zastosowania olejów paszowych oraz ich wysoka cena, skłaniają do poszukiwania surowców alternatywnych. Jednym z takich źródeł energii jest kukurydza, zboże które już na dobre zagościło na polskich polach. Kukurydza jest paszą wybitnie węglowodanową, zawiera też dużo tłuszczu (4-5%), a mało włókna, dlatego ma najwyższą wartość energetyczną ze wszystkich zbóż uprawianych w Polsce. Olej kukurydziany może być cennym źródłem niezbędnego dla kur nieśnych kwasu linolowego oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Zboże to powinno być komponentem prawie każdej mieszanki paszowej dla drobiu. Kury nioski powinny otrzymywać co najmniej 20% kukurydzy w celu uzyskania prawidłowego zabarwienia żółtek jaj, bowiem karoten w niej zawarty nadaje im pożądaną barwę. Kukurydzę charakteryzuje generalnie bardzo dobra strawność i wykorzystanie składników pokarmowych przez drób. Zboże to umożliwia wprowadzenie do mieszanki odpowiedniej ilości energii pochodzącej ze skrobi oraz oleju kukurydzianego. Kukurydza naturalnie nie zawiera substancji antyżywieniowych, dzięki czemu może być stosowana w większych ilościach w mieszankach dla kur nieśnych (Tab. 2).

Tab. 2. Przykłady receptur na paszę własną dla kur niosek korzystających z wybiegu [%]

Dzięki wprowadzeniu do mieszanek dla kur nieśnych utrzymywanych w warunkach chowu wybiegowego kukurydzy jesteśmy w stanie pokryć ich wysokie potrzeby energetyczne bez stosowania nadmiernych ilości olei paszowych. Mieszanki zawierające wysoki udział kukurydzy są przez kury chętnie pobierane oraz wykorzystywane. Żółtka jaj od ptaków karmionych kukurydzą są atrakcyjnie wybarwione i chętnie wybierane przez konsumenta. Kwas linolowy zawarty w kukurydzy stymuluje kury do składania większych jaj, a wysoka zawartość witamin z grupy B korzystnie wpływa na odporność. W mieszankach paszowych dla kur niosek kukurydza bardzo dobrze uzupełnia się z poekstrakcyjną śrutą sojową. Kukurydza dostarcza energię, a śruta sojowa białko o wysokiej wartości biologicznej. Białko zawarte w kukurydzy, choć jest go niewiele, uzupełnia niedobór metioniny w śrucie sojowej. Wysoki udział kukurydzy oraz śruty sojowej pozytywnie wpływa na walory smakowe jaj.

Firma Sano dostrzegając potrzeby producentów jaj utrzymujących kury w systemach alternatywnych z dostępem do wybiegu przygotowała program żywienia kur nieśnych. Program ten opiera się na dwóch mieszankach pełnoporcjowych lub dwóch mieszankach uzupełniających. W pierwszym wariancie mamy do wyboru dwie mieszanki pełnoporcjowe. DJ-OVO Sypkie o grubszej strukturze, z przewagą walcowanej kukurydzy zawierające 18% białka, 0,40% metioniny, 11,4 MJ EM oraz DJ-OVO G w formie granulowanej. Drugi wariant jest skierowany dla hodowców, którzy dysponując własnym zbożem chcą przygotowywać mieszanki we własnym zakresie. Tu firma Sano proponuje do wyboru dwie mieszanki uzupełniające. Mieszankę Protamino QQRQ, która zawiera mikro, makroelementy, witaminy oraz białko pochodzące z poekstrakcyjnej śruty sojowej oraz mieszankę uzupełniającą mineralno-witaminową Big Egg 1,25. Żywiąc drób na bazie mieszanek sporządzanych we własnym zakresie należy pamiętać, że zbiór zbóż nie zawsze odbywa się w optymalnych warunkach pogodowych. Może to sprzyjać pojawieniu się mykotoksyn. Firma Sano w tym wypadku zaleca prewencyjne wprowadzenie do paszy dla drobiu preparatu Mycosan w ilości 1 kg na tonę własnej paszy. Kury korzystające ze ściółki czy wybiegu są narażone na patogeny środowiskowe, które mogą przedostać się do ich przewodu pokarmowego powodując jego dysfunkcję. Możemy temu w pewnym stopniu zaradzić wprowadzając do własnej paszy mieszankę zakwaszającą SanoCid w ilości 2 kg na tonę paszy pełnoporcjowej oraz zabezpieczając ściółkę preparatem do suche dezynfekcji SanoSan. Dla zapewnienia dobrego mikroklimatu, dezynfekcji oraz ograniczenia larw much należy posypywać ściółkę minimum raz w tygodniu preparatem SanoSan w ilości 50 g (garść) na 1 m². Postępując zgodnie z powyższymi zaleceniami oraz stosując produkty Sano dla kur niosek takie jak DJ-OVO, Protamino QQRQ, Big Egg 1,25 uzyskamy doskonałej jakości jajka cieszące się uznaniem konsumentów.

Ten artykuł pochodzi z magazynu Hodowca Drobiu 8/2025

Kup ten numer

Kup prenumeratę