Artykuły

Bartosz Mendlewski
Główny technolog Sano

Polska znajduje się w europejskiej czołówce pod względem pogłowia kur niosek, produkcji jaj oraz wielkości ich eksportu. Produkujemy ok. 10 mld sztuk jaj z czego prawie połowa trafia poza naszą granice. Polskie jaja goszczą na stołach konsumentów m.in. w Holandii, Niemczech czy Francji (Tabela 1). Cały czas najpopularniejszym systemem utrzymania kur jest system klatkowy z widocznym rozwojem chowu ściółkowego i wolnowybiegowego.

Wraz ze wzrostem poziomu życia oraz zwiększającą się świadomością żywieniową konsumentów, obserwuje się rosnące zainteresowanie produktami pochodzenia zwierzęcego, wytwarzanymi w alternatywnych systemach chowu. Do takich produktów zalicza się jaja pochodzące z systemu ściółkowego oraz wybiegowego. Przyjmuje się, że warunki utrzymania kur niosek w tych systemach, obejmujące dostęp do ściółki, wybiegu czy bardziej zróżnicowaną dietę, wpływają korzystnie na wybrane cechy jakościowe jaj, w tym na właściwości sensoryczne, takie jak smak oraz barwa żółtka. Jaja te charakteryzują się zazwyczaj wyższą ceną rynkową w porównaniu z jajami pochodzącymi z chowu klatkowego (Tabela 2). Wynika to zarówno z wyższych kosztów produkcji, jak i postrzegania ich przez konsumentów jako produktów o wyższej wartości odżywczej. Obowiązujące regulacje prawne umożliwiają sprzedaż jaj pochodzących z takich systemów w ramach Rolniczego Handlu Detalicznego lub Sprzedaży Bezpośredniej. Stwarza to duże możliwości rozwoju dla małych i średnich gospodarstw rolnych. Stąd też w ostatnich latach obserwuje się wzrost pogłowia kur niosek utrzymywanych w mniejszych stadach liczących kilkaset czy kilka tysięcy sztuk. Jaja pozyskane od tych kur są w większości sprzedawane lokalnie, bezpośrednio do klienta ostatecznego. W części tych stad w okresie późnej zimy lub wczesnej wiosny obserwuje się wstawienia piskląt do odchowu przyszłych niosek. Celem odchowu jest ekonomiczne pozyskanie młodych niosek, które przyniosą zadowalający zysk hodowcy.

Tab. 1. Kierunki eksportu jaj z Polski w kw. I-III 2025 r.
(źródło: Hodowca Drobiu 12.2025)

Tab. 2. Ceny sprzedaży jaj w okresie 24-30.11.2025 r.
(źródło: Hodowca Drobiu 12.2025)

Sano wychodząc naprzeciw tym trendom rynku opracowało program odchowu młodych niosek sprawdzający się zarówno na większych fermach jak i w mniejszych stadach. Program ten opiera się na dwóch fazach żywienia dostosowanych do potrzeb pokarmowych rosnącego drobiu.

Pierwszy okres odchowu obejmuje początkowe 8-10 tygodni życia. W okresie tym młode ptaki powinny rozwijać się intensywnie. Wymagane są wysokie przyrosty przy dobrym wykorzystaniu paszy. Mieszanka paszowa stosowana w tym okresie musi być nie tylko precyzyjnie zbilansowana lecz również posiadać odpowiednią strukturę. Podawana w tym okresie pasza powinna mieć formę mikrogranulatu. W porównaniu do kruszonki, mikrogranulat zapewnia wyraźnie lepszy start piskląt. Ma jednolitą, drobną średnicę, dzięki czemu pisklęta nie segregują paszy i pobierają ją równomiernie. W efekcie ptaki osiągają szybsze przyrosty, lepszy FCR i są bardziej wyrównane niż przy żywieniu kruszonką, która zawiera drobny pył i frakcje odrzucane przez pisklęta. Mikrogranulat powoduje też mniejsze straty paszy, mniej pylenia i lepszą higienę w kurniku. Choć jego produkcja jest droższa, przewaga wyników nad kruszonką sprawia, że mikrogranulat jest rozwiązaniem bardziej efektywnym ekonomicznie w początkowym okresie odchowu.

Drugi okres odchowu rozpoczyna się po 8-10 tygodniu życia lub po osiągnięciu przez ptaki wymaganej dla danego mieszańca masy ciała. W okresie tym, przyrosty ptaków powinny wyhamować, a intensywny wzrost zostać zastąpiony harmonijnym rozwojem. Podawana w tym okresie mieszanka paszowa powinna zawierać mniej białka oraz energii w porównaniu do paszy początkowej. Drugi okres odchowu trwa do 16-17 tygodnia życia, czyli do momentu przeniesienia ptaków z odchowalni na kurnik produkcyjny.

Pierwszy okres odchowu

(do 8-10 tygodnia życia) – zastosuj paszę Chicki 1 lub własną mieszankę na bazie Protamino Classico

Tylko odpowiedni mikroklimat i dostosowany do niego poziom żywienia są w stanie zapewnić odpowiedni wzrost i rozwój ptaków. Na dwa-trzy dni przed wstawieniem jednodniowych piskląt należy w czystym i poddanym dezynfekcji budynku włączyć ogrzewanie celem nagrzania podłogi do temperatury 30ºC. Następnego dnia rozkłada się ściółkę, której grubość powinna wynosić przynajmniej 10 cm co zapewnia prawidłową izolację od podłogi. Temperaturę w pomieszczeniu należy podwyższyć do 32-34ºC (Tabela 3). Na ściółce należy rozłożyć szary papier, niskie tacki, względnie czyste nie używane wytłaczanki do jaj i rozsypać na nich paszę pełnoporcjową Chicki 1, która ma formę najodpowiedniejszego dla najmłodszych piskląt mikrogranulatu. Można również zastosować własną mieszankę przygotowaną na bazie Protamino Classico i zboża (Tabela 4). Przygotowując własną mieszankę należy pamiętać, że mieszanka sypka musi mieć odpowiednią strukturę. Pasza nie może być zbyt drobna (słabe pobranie) lub zbyt gruba (segregowanie). Korzystając z własnych komponentów zbożowych warto wprowadzić do paszy sorbent mykotoksyn Mycosan oraz kompleks zakwaszający SanoCid. Paszy nie należy żałować, ponieważ im szybciej i więcej pisklęta jej pobiorą w pierwszych dniach życia, tym mocniejsze i odporniejsze będą w dalszym okresie odchowu.

Tab. 3. Zalecane temperatury na poziomie ptaków w zależności od wieku

Tab. 4. Przykładowe receptury do sporządzenia paszy na odchów kurcząt [%]

Bardzo ważne jest równoczesne usytuowanie w pobliżu paszy poidełek zawierających czystą i wcześniej ogrzaną w pomieszczeniu wodę. Wody nie potrzeba „wzbogacać” w dodatkowe witaminy czy inne substancje, ponieważ specjalne produkty Sano na pierwszy okres odchowu Chicki 1 oraz Protamino Classico zawierają pełny i kompletny zestaw składników pokarmowych, w tym makro-mikroelementów oraz witamin. Kilka godzin po wstawieniu piskląt należy skontrolować wzrokowo temperaturę i pobranie paszy. Temperaturę sprawdzamy obserwując zachowanie piskląt. Jeśli pisklęta są mocno skupione pod źródłem ciepła oznacza to, że w pomieszczeniu jest za zimno. Jeśli pisklęta otwierają dzioby i są mocno rozproszone wnioskujemy, że w pomieszczeniu jest za gorąco. Jeżeli natomiast zauważymy, że ptaki są równomiernie rozproszone, chętnie pobierają wodę i paszę – mamy odpowiednią temperaturę. Spożycie dużej ilości paszy w pierwszych dniach życia warunkuje sukces na dalszym etapie odchowu. Pobranie paszy sprawdzamy u piskląt po 2 godzinach (wypełnienie wola 75%) i po 48 godzinach (wypełnienie wola 100%). Praktycznie wygląda to w ten sposób, że wybieramy kilka piskląt ze stada i delikatnie kciukiem i placem wskazującym sprawdzamy czy wole (wyczuwalny fałd skórny w okolicach przełyku) jest pełne. Należy cały czas pamiętać o swobodnym dostępie piskląt do paszy i wody (minimum 1 poidło okrągłe dzwonowe na 100 ptaków i 1 karmidło zasypowe ø 35 cm na 70 ptaków). Na koniec pierwszego okresu odchowu, w wieku 10 tygodni młode kurki powinny osiągnąć w zależności od linii mieszańca masę ciała około 0,8-0,9 kg.

Drugi okres odchowu

(od 8-10 tygodnia do 16 tygodnia życia) – zastosuj paszę Chicki 2 lub własną mieszankę na bazie Protamino Classico

W drugim okresie odchowu kurek rozwija się przede wszystkim kościec i układ rozrodczy. Ważne w tym okresie jest również dobre pobranie paszy, które warunkuje odpowiedni rozwój wola. W tym okresie należy wprowadzić mieszankę pełnoporcjową granulowaną Chicki 2 lub paszę własną, opartą o zboża i mieszankę uzupełniającą Protamino Classico. Paszę tą możemy podawać do końca okresu odchowu. Przygotowując własną mieszankę na drugi okres odchowu cały czas należy pamiętać o odpowiedniej strukturze.

W całym okresie odchowu kurcząt należy zwrócić uwagę na zapewnienie ptakom optymalnych i komfortowych warunków bytowania (sucha ściółka), mikroklimatu (wydajna wentylacja, odpowiednia temperatura) oraz zapewnić nieograniczony dostęp do wody i paszy. Trzeba pamiętać, że tylko odpowiednio wysokie pobranie mieszanki pełnoporcjowej warunkuje osiągnięcie satysfakcjonujących wyników produkcyjnych.

Zapewnienie suchej ściółki jest bardzo ważne, ponieważ zawilgocona, a tym samym brudna ściółka jest źródłem patogenów chorobotwórczych jak również ma negatywny wpływ na mikroklimat budynku i zdrowotność kurcząt (mykoplazmoza, kokcydioza). Dla zapewnienia dobrego mikroklimatu, dezynfekcji oraz w celu ograniczenia występowania much posypujemy ściółkę już od początku odchowu minimum raz w tygodniu preparatem SanoSan w ilości 50 g/m².

Postępując zgodnie z powyższymi zaleceniami i stosując produkty Sano przeznaczone do odchowu kurcząt Chicki 1, Chicki 2, Protamino Classico, osiągniemy doskonałej jakości nioski.

Ten artykuł pochodzi z magazynu Hodowca Drobiu 2/2026

Kup ten numer

Kup prenumeratę