W przestrzeni medialnej związanej z branżą agro coraz więcej uwagi poświęca się rolnictwu regeneratywnemu. Jest to szereg praktyk, które znane są na świecie od dziesiątek lat, ale dotychczas nie były zbyt popularne w Polsce. Gospodarstwa, które wdrożyły zasady rolnictwa regeneratywnego wskazują, że przyniosło im to wiele korzyści, a największą jest wzrost żyzności gleby. W materiale znajdziesz informację, na czym polega koncepcja rolnictwa regeneratywnego.
Co obniża żyzność gleby?
Towarowa produkcja rolnicza prowadzona jest niestety bardzo często bez poszanowania dla środowiska glebowego. Wykonywanie są zabiegi agrotechniczne, których celem jest maksymalizacja plonu — przychodu, a często pomijany jest ich wpływ na żyzność gleby. Dlatego też intensywne rolnictwo prowadzi do negatywnych zmian w środowisku naturalnym, w tym także w krajobrazach rolniczych — usuwanie zadrzewień śródpolnych, scalanie pól. Bezpośrednio na obniżenie żyzności gleby wpływ ma:
-
uproszczony płodozmian — mała różnorodność gatunkowa i niewykorzystywania międzyplonów oraz wsiewek
-
brak nawożenia organicznego np. obornikiem
-
zbyt intensywne nawożenie płynnymi nawozami organicznymi
-
niezbilansowane nawożenie mineralne
-
brak regulacji odczynu gleby
-
uprawa roli przy niewłaściwej wilgotności
-
brak przemyślanego zagospodarowania resztkami pożniwnymi
Powyższa lista czynników zmniejszających żyzność gleby jest bardzo długa, ale korzyści z wprowadzenia zmian w gospodarowaniu są bardzo duże. Widoczne są one zwłaszcza w przypadku trudnych sezonów wegetacyjnych z występującymi często deficytami wody.
Co wyróżnia rolnictwo regeneratywne?
Najważniejszą ideą rolnictwa regeneratywnego jest odbudowa żyzności gleby i przywrócenie jej równowagi, która została zachwiana przez intensywne gospodarowanie, bez poszanowania dla środowiska naturalnego. Możliwe jest to dzięki poprawie właściwości chemicznych, fizycznych i biologicznych gleby. Więcej praktycznych wskazówek dotyczących wdrażania rolnictwa regeneratywnego znajdziesz pod adresem: https://osadkowski.pl/blog-agrotechnika/rolnictwo-regeneratywne.
Bogaty płodozmian i międzyplony
Możliwe jest to do uzyskania poprzez zwiększenie liczby uprawianych gatunków roślin uprawnych — włączenie w zmianowanie roślin motylkowych grubonasiennych oraz innych gatunków niezbożowych. Ważną częścią rolnictwa regeneratywnego są międzyplony, dzięki czemu gleba pozostaje bez okryw przez bardzo krótki okres. Ogranicza to erozję wietrzną oraz wodną, a także zmniejsza straty składników pokarmowych. Wspomniany poplon po zniszczeniu mechanicznym stanowi cenne źródło biomasy, która jest źródłem makro i mikroelementów oraz materii organicznej do tworzenia próchnicy glebowej.
Uproszczenia w uprawie roli
Niewątpliwie budowie żyzności gleby sprzyja odejście od orkowego systemu uprawy roli na rzecz uproszczeń, w których rezygnuję się z odwracania gleby. Wykorzystane maszyny w uproszczonych systemach uprawy roli mieszają glebę na określoną głębokość, dzięki temu wprowadzona biomasa jest równomiernie rozmieszczana w całej głębokości warstwy uprawnej gleby. Dzięki czemu nie dochodzi do rozkładu beztlenowego resztek roślinnych, który wpływa negatywnie na uprawy następcze.
Rolnictwo regeneratywne urozmaica krajobraz
Zwiększenie liczby uprawianych gatunków umożliwia uatrakcyjnienie krajobrazu- zmniejsza się struktura zasiewu zbóż, a duże powierzchniowo pola mogą być dzielone na kilka upraw. Rolnictwa regeneratywne dba również o retencje wód. Zwraca uwagę na dużą rolę rowów, śródpolnych zbiorników wodnych oraz towarzyszących im często zadrzewień.
Praktyki rolnictwa regeneratywnego a sekwestracja CO2
Prowadzenie uproszczeń w uprawie roli, a także międzyplonów sprzyja akumulacji dwutlenku węgla w glebie. Możliwie jest to dzięki wprowadzeniu biomasy do gleby i jej przemiany — mineralizacji i humifikacja. Dzięki czemu w glebie zwiększa się ilość dostępnych dla roślin składników pokarmowych, ale także węgla organicznego.
Zoptymalizowanie następstwa roślin z uwzględnieniem międzyplonów oraz nawożenia organicznego pozwala na zmniejszenie ilość stosowanych nawozów mineralnych. Ich produkcja jest bardzo energochłonna, czyli obciąża środowisko. Aplikacja mniejszych dawek nawozów sztucznych prowadzi więc, do zmniejszenia emisji gazów do atmosfery przez przemysł nawozowy.
Rolnictwo regeneratywne jest jednym z systemów gospodarowania, który może w najbliższych latach zyskiwać na popularności. Ma on wiele wspólnego z rolnictwem ekologicznym, ale nie jest tak restrykcyjny zwłaszcza pod kątem wymogów prawnych. Rolnictwo regeneratywne to zbiór dobrowolnych praktyk, które mogą zwiększyć żyzność gleby oraz umożliwić obniżenie nakładów na produkcję polową przy jednoczesnym utrzymaniu, a nawet wzroście poziomu plonowania.
Kluczowe zasady rolnictwa regeneratywnego
Rolnictwo regeneratywne opiera się na praktykach przywracających żyzność gleby poprzez zwiększenie różnorodności upraw i stosowanie międzyplonów. Odejście od orki na rzecz uproszczonych upraw pomaga równomiernie rozprowadzać biomasę i zapobiegać rozkładowi beztlenowemu resztek. Bogaty płodozmian oraz poplony ograniczają erozję i wspierają akumulację materii organicznej. Stosowanie międzyplonów i nawożenia organicznego sprzyja sekwestracji CO₂ w glebie. Dzięki tym praktykom można zmniejszyć zużycie nawozów mineralnych, poprawiając środowisko glebowe i krajobraz.
