Sytuacja epizootyczna w odniesieniu do chorób zwierząt wymaga stałego monitoringu. Poniżej przedstawione są aktualne informacje oraz zalecenia dla producentów bydła.
Choroba niebieskiego języka (BT)
Początek roku przyniósł nadzieję na wyciszenie ognisk choroby niebieskiego języka, jednak w połowie stycznia 2026 roku pojawiły się pierwsze przypadki. Na dzień 7 lutego w Polsce stwierdzono cztery nowe ogniska tej choroby. Ich zestawienie znajduje się w tabeli poniżej, natomiast mapa przedstawia obszary objęte ograniczeniami w związku z chorobą niebieskiego języka (kolor niebieski).
Choroba niebieskiego języka to wirusowa choroba zwierząt przeżuwających, przenoszona gównie przez owady kłująco-ssące z rodziny muchówek m.in. kuczmany. Może prowadzić do:
- spadku produkcji mleka
- problemów rozrodczych
- osłabienia zwierząt
- a nawet śmierci.
Aktualne dane dotyczące sytuacji epizootycznej, stref zakażenia oraz obowiązujących zasad przemieszczania zwierząt są na bieżąco publikowane przez Główny Inspektorat Weterynarii
Wracając do 2025 roku w Polsce potwierdzono 80 ognisk choroby niebieskiego języka, które wystąpiły w województwach: dolnośląskim, lubuskim, opolskim, pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim.
Aktualna mapa ognisk BT w 2026 roku
W celu ograniczenia zawleczenia wirusa niebieskiego języka przy imporcie zwierząt powinny być spełnione warunki opisane w Rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2020/686 jak również transport zwierząt powinien być odpowiednio zaplanowany i zabezpieczony przed kontaktem z owadami.
Ostateczna decyzja odnośnie zastosowanych środków w przypadku przesyłki zwierząt ze stref, które nie są wolne od zakażenia wirusem niebieskiego języka leży w gestii POWIATOWEGO LEKARZA WETERYNARII właściwego miejscu przeznaczenia zwierząt.
Źródło: https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/bt-w-polsce-mapa-obszary-ogniska
Pryszczyca (FMD)
Sytuacja epizootyczna związana z pryszczycą w Polsce jest stabilna, na terenie kraju nie zarejestrowano żadnego przypadku pryszczycy. Nie oznacza to jednak, że nie należy mieć się na baczności.
Przypomnijmy, że w 2025 roku, w związku z pojawieniem się na Węgrzech, Słowacji oraz w Niemczech wirusa pryszczycy wprowadzono kontrole przejść granicznych pod kątem przewozu żywych zwierząt.
Kontrolowano oraz dezynfekowano pojazdy z tranzytem żywych zwierząt parzystokopytnych i ich materiału biologicznego, produktów pochodzenia zwierzęcego pozyskanych od tych zwierząt, produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego oraz obornika, słomy i siana.
Polska uchroniła się przed pryszczycą, a w związku z wygaszeniem obszarów objętych ograniczeniami na Węgrzech i Słowacji w czerwcu 2025 r. podjęto decyzję o wygaszeniu kontroli na przejściach granicznych.
Jednocześnie lekarze weterynarii i hodowcy proszeni są o kontynuację szczegółowych obserwacji i zwracanie uwagi na nietypowe objawy chorobowe u zwierząt, które mogłyby sugerować wystąpienie choroby pęcherzowej tj.:
- pęcherze wypełnione płynem na skórze i błonach śluzowych w jamie ustnej, na racicach, na strzykach
- kulawizna,
- intensywny ślinotok,
- gorączka,
- apatia, osowiałość
- u bydła mlecznego znaczący spadek produkcji mleka.
Choroba w stadzie może występować w postaci klasycznej z pęcherzami, gorączką i kulawizną lub w postaci łagodnej ze słabo wyrażonymi objawami klinicznymi.
Każde podejrzenie w tym obszarze należy natychmiast przekazać powiatowemu lekarzowi weterynarii!
W przypadku wystąpienia objawów takich jak poronienia, krosty, pęcherze, nadżerki lub wybroczyny na skórze i błonach śluzowych, ślinotok, kulawizny, zwiększona śmiertelność:
- należy niezwłocznie zawiadomić powiatowego lekarza weterynarii, który podejmuje odpowiednie działania mające potwierdzić lub wykluczyć chorobę,
- udzielać Inspekcji Weterynaryjnej wszelkich wyjaśnień, które mogą mieć znaczenie dla wykrycia choroby i źródeł zakażenia oraz zapobiegania jej rozprzestrzenianiu,
- pozostawić zwierzęta w miejscu ich przebywania,
- uniemożliwić osobom postronnym dostępu do pomieszczeń lub miejsc, w których znajdują się zwierzęta podejrzane o zakażenie,
- wstrzymać się od wywożenia produktów pochodzenia zwierzęcego, zwłok zwierzęcych, pasz, wody, ściółki, nawozów naturalnych.
Status Polski w odniesieniu do poszczególnych chorób zakaźnych przeżuwaczy
Polska posiada status kraju:
- wolnego od pryszczycy,
- wolnego od pomoru małych przeżuwaczy,
- o znikomym ryzyku BSE.
Uznania Komisji Europejskiej
Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/620 Polska ma status obszaru wolnego od:
- zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w populacjach bydła (całe terytorium),
- zakażenia wywoływanego przez Brucella abortus, melitensis i B. suis w populacjach owiec i kóz (całe terytorium),
- zakażenia kompleksem Mycobacterium tuberculosis (M. bovis, caprae i M. tuberculosis) (całe terytorium),
- enzootycznej białaczki bydła (całe terytorium),
- zakażenia wirusem choroby niebieskiego języka (część terytorium).
PAMIĘTAJ!
O każdym przypadku padnięcia bydła, owiec lub kóz należy natychmiast poinformować powiatowego lekarza weterynarii.
Podsumowując
Ważne jest stosowanie się do powyższych zaleceń, gdyż może pomóc to przed wpuszczeniem choroby do stada. Każdy świadomy hodowca powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji związanych z brakiem przestrzegania tych kluczowych zasad, ponieważ może to skutkować odmówieniem mu prawa do odszkodowania za zwierzęta padłe lub zabite na polecenie inspekcji weterynaryjnej.
Sytuacja epizootyczna pozostaje dynamiczna, dlatego zaleca się stałe śledzenie komunikatów służb weterynaryjnych i organizacji rolniczych.
