Ryszard Kujawiak
Sano – Nowoczesne Żywienie Zwierząt
Kuhgold, czyli „Złoto dla krów” to nowa mieszanka uzupełniająca powstała na bazie doświadczeń prowadzonych na największej w Polsce fermie krów mlecznych Sano Agrar Institut. Co prawda kiedyś był już premiks o tej nazwie, ale dzisiejszy Kuhgold to zupełnie nowy, o wiele bardziej złożony dodatek do pasz dla krów, gdyż mamy tu 5 składników w 1 produkcie: premiks, żywe drożdże, bufor, a także, szybko dostępny dla bakterii żwacza, azot i cukier.
Sano Agrar Institut to nadal największa w Polsce ferma licząca 1700 krów mlecznych o wydajności 14 tys. kg mleka położona w Wielkopolsce w Lubiniu koło Trzemeszna. Krowy mają zapewniony pełny komfort i dobrostan pod względem warunków utrzymania, żywienia i zdrowotności. Zdrowie stanowi dla naszej firmy priorytet, ponieważ nazwa Sano, po łacinie, oznacza „zdrowie”. Tylko zdrowe krowy mogą być wysokowydajne. A wysoka wydajność oznacza także wyższą opłacalność produkcji mleka. Dlatego dzisiaj nawet wydajność 10 tys. kg może okazać się przy niskich cenach mleka mało opłacalna, szczególnie, że potencjał genetyczny i produkcyjny krów rasy holsztyńsko-fryzyjskiej jest znacznie wyższy. Skoro w Polsce największe fermy liczące ponad 1000 krów uzyskują wydajność ponad 14 tys. litrów mleka, to tym bardziej mniejsze stada, liczące poniżej 100 krów, nie powinny zadowalać się mniejszą wydajnością. Na szczęście wiele gospodarstw rodzinnych znacznie podniosło w ostatnich latach wydajność krów bazując na sprawdzonych produktach Sano, powstałych na bazie doświadczeń prowadzonych w Sano Agrar Institut.
O wydajności decyduje głównie żywienie
Potencjał genetyczny najbardziej mlecznej na świecie rasy holsztyńsko-fryzyjskiej sięga 15-20 tysięcy litrów mleka. A to, że w praktyce uzyskiwane są znacznie niższe wydajności, wynika głównie z faktu, że za tą wspaniałą genetyką nie nadąża jeszcze żywienie, a także warunki utrzymania i to nie tylko krów, ale także i cieląt, gdyż jak wiadomo: czym skorupka za młodu nasiąknie… Dlatego w Sano Agrar Institut prowadzone są liczne doświadczenia nad żywieniem cieląt i krów, głównie po to, aby jak najlepiej wykorzystać posiadane pasze. Żywienie ma bowiem największy wpływ na opłacalność produkcji mleka, o czym decyduje głównie wydajność oraz wykorzystanie pasz. W Sano Agrar Institut uzyskujemy wydajność 14 000 kg przy zachowaniu bardzo dobrej zdrowotności i płodności krów. Na pewno jesteśmy zdecydowanym liderem, i to nie tylko w Polsce, jeżeli chodzi o jakość i wykorzystanie pasz, zarówno objętościowych, jak i treściwych. Do Sano Agrar Institut należy oficjalny rekord Guinessa w zawartości energii w kiszonce z kukurydzy wynoszący 7,1 MJ NEL/kg s.m. Dlatego przy wydajności 44 l mleka dziennie, mamy w dawce zaledwie 12 kg mieszanki treściwej na krowę, co oznacza, że przy pobraniu 25 kg s.m. na krowę stanowi to zaledwie 48% s.m. dawki. Natomiast w wielu gospodarstwach nie posiadających tak dobrych kiszonek potrzeba przy tej wydajności 14 kg paszy treściwej, co stanowi już 56% dawki. Czyli pod względem strukturalnym taka dawka będzie już gorsza.
Szczególnie przy niższych cenach mleka należy dążyć do jak najwyższej wydajności i do jak najlepszego wykorzystania pasz, gdyż wpływa to bezpośrednio na obniżenie kosztów produkcji. A przy okazji także na mniejszą produkcję gazów cieplarnianych, za co bezpodstawnie obwiniane są krowy.
Zawarte w Kuhgold składniki korzystnie wpływają na wydajność i płodność krów, co powoduje,
że w Sano Agrar Institut przy wydajności ponad 14 000 kg mleko zawiera 3,9% tłuszczu i 3,5% białka, a 57% krów jest cielnych
Kuhgold pokrywa w 100% zapotrzebowanie krów
Określenie dokładnego zapotrzebowanie krów nie jest łatwe. Zarówno jeżeli chodzi o podstawowe składniki, czyli energię i białko, ale także związki mineralne i witaminy. Poglądy w tym względzie też się zmieniają. Przykładem niech będzie ważna, chociażby dla odporności organizmu, witamina D3 oraz witamina E. W składzie Kuhgold uwzględniliśmy najnowsze zalecenia niemieckiego Towarzystwa Fizjologii Żywienia (GfE 2023), które przewidują obecnie dwa razy wyższy poziom witaminy D3 niż poprzednie normy niemieckie oraz opublikowane wcześniej normy amerykańskie (NASEM 2021). Z kolei wysoki poziom witaminy E, znacznie wyższy niż podany w obu normach, oparliśmy na wynikach badań własnych. Chcieliśmy, aby Kuhgold razem z innymi składnikami dawki pokrywał w 100% zapotrzebowanie krów na wszystkie witaminy i związki mineralne. Bowiem zgodnie z prawem Liebiga, o wykorzystaniu całej dawki pokarmowej decyduje składnik, którego jest najmniej w stosunku do zapotrzebowania. Wychodzimy z założenia, że lepiej mieć danego składnika więcej i mieć pewność, że zapotrzebowanie krów jest w 100% pokryte, niż miałoby być któregoś zbyt mało i przez to narażać organizm na szereg chorób, takich jak chociażby stany zapalne (metrtis, mastitis), zalegania poporodowe, zatrzymania łożyska, przemieszczenia trawieńca i inne.
Dużo związków mineralnych i witamin
Niezwykle ważne jest, aby wszystkie związki mineralne, zarówno makroelementy (Ca, P, Mg, Na), jak i mikroelementy (chelaty Zn, Mn, Cu, a także I, Co, Se) oraz witaminy A, D i E, były podawane w odpowiedniej ilości, pokrywającej zapotrzebowanie krów. Także w żywieniu krów obowiązuje też prawo minimum Liebiga mówiące, że jeżeli jakiś składnik występuje w ilości zbyt małej w stosunku do zapotrzebowania, to będzie on limitował ich produkcyjność. Dlatego nie należy ograniczać ilości podawanych dodatków, gdyż odbije się to negatywnie nie tylko na wydajności, ale także na zdrowotności i płodności.
A wraz z wydajnością i masą ciała zapotrzebowanie wzrasta. Przez wiele lat Sano zalecało 10 g dodatków witaminowo-mineralnych na każdy litr produkowanego mleka. Czyli na 40 l mleka potrzeba było 400 g dodatków na każdą krowę dziennie. Doświadczenia Sano Agrar Institut pokazują, że krowy potrzebują znacznie więcej dodatków. Ponadto zawsze lepiej mieć jakiegoś składnika o 10% więcej, niż o 10% za mało. Dlatego należy je dodatkowo podawać, najlepiej w dawce TMR wymieszane wszystkie razem w jednym produkcie jakim jest Kuhgold. Nie ma uzasadnienia oddzielne podawanie lizawek, kredy, czy kwaśnego węglanu sodu, szczególnie w oborach wolnostanowiskowych, gdzie nie wiadomo, ile lizawki dana krowa sobie wyliże.
Bezcelowe jest oddzielne podawanie krowom lizawek i sody, jak to się czasami jeszcze zdarza, gdyż nigdy nie wiadomo, ile i która krowa je zjadła.
Nowa pasza uzupełniająca Kuhgold zawiera wszystkie i w odpowiedniej ilości istotne w żywieniu krów składniki mineralne i witaminy, a ponadto także żywe drożdże, bufor, mocznik paszowy i cukry. Mamy tu 5 istotnych dla krów składników w 1 produkcie. Dlatego dawkowanie wynosi 0,5 do 1 kg na krowę dziennie.
Tab. 1. Zapotrzebowanie krów mlecznych na podstawowe witaminy i związki mineralne
(GfE 2023 i Sano)
Żywe drożdże, mocznik paszowy i cukry
Dzięki dodatkowi specjalnych kultur żywych drożdży Saccharomyces cerevisiae zwiększa się udział szczepów bakteryjnych i biomasy w żwaczu. Natomiast ograniczony zostaje wzrost bakterii produkujących kwas mlekowy (Lactobacillus, Streptococcus), które przyczyniają się do spadku wartości pH w żwaczu. Efektem działania żywych drożdży są bardziej stabilne warunki w żwaczu, także przy żywieniu paszami bogatymi w skrobię. Następuje stymulacja bakterii trawiących celulozę, co powoduje, że lepiej trawione i wykorzystywane jest znajdujące się w dawce włókno strukturalne. Oba te czynniki powodują większą produkcję mleka przy dużej zawartości tłuszczu. Żywe drożdże dzięki wspomaganiu namnażania się bakterii także znacznie obniżają produkcję amoniaku w żwaczu, co ma pozytywny wpływ na środowisko, mimo, że krowy, mają znacznie mniejszy wpływ na produkcję gazów cieplarnianych niż przypisują im to popularne media.
Natomiast szybko dostępny dla bakterii żwacza azot pochodzący ze specjalnego mocznika paszowego pozwala zaoszczędzić w dawce drogie komponenty białkowe, takie jak śruta sojowa, czy śruta rzepakowa. Ma to szczególne znaczenie w obecnych czasach, kiedy ceny mleka nie są zbyt wysokie.
Wodorowęglan sodu chroni krowy przed kwasicą
Wysoka wydajność krów mlecznych wiąże się z koniecznością stosowania większych ilości pasz treściwych w dawce, co może wywołać u nich kwasicę. Wodorowęglan sodu, zwany potocznie sodą, zawarty w Kuhgold chroni organizm przed pojawieniem się kwasicy żwacza, a w przypadku jej wystąpienia łagodzi jej negatywne skutki nie dopuszczając do przejścia z postaci łagodnej do ostrej. Następuje neutralizacja zgromadzonych w żwaczu kwasów oraz stabilizacja procesów trawiennych, co przekłada się na wysoką wydajność oraz na lepszą zdrowotność i płodność krów.
Kuhgold został stworzony po to, aby zapewnić stabilną produkcję mleka przez całą laktację. Wyróżnia się kompleksowym podejściem do żywienia krów i łączy w sobie pięć kluczowych elementów, które odpowiadają za najważniejsze obszary funkcjonowania organizmu krowy. Stosowanie jednej, kompletnej mieszanki eliminuje konieczność oddzielnego podawania innych dodatków, dzięki temu każda krowa otrzymuje dokładnie taką samą ilość składników, co zapewnia większą kontrolę nad żywieniem i stabilność wyników produkcyjnych. Podawanie od 0,5 do 1 kg Kuhgold na krowę dziennie przez cały okres laktacji przekłada się na wyższą wydajność krów, lepsze wykorzystanie pasz, stabilną pracę żwacza oraz poprawę zdrowotności i płodności stada.
