W ostatnich latach żywienie trzody chlewnej przechodzi wyraźne zmiany. Z jednej strony rosną koszty importowanych komponentów białkowych, takich jak śruta sojowa. Z drugiej – hodowcy szukają składników bardziej wydajnych, bezpiecznych i zgodnych z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Jednym z najdynamiczniej rozwijających się obszarów jest wykorzystanie przetworzonego białka zwierzęcego (PAP) pochodzenia drobiowego, które niedawno zostało ponownie dopuszczone do stosowania w żywieniu świń w Unii Europejskiej.
Zmiana ta otworzyła zupełnie nowe możliwości żywieniowe, pozwalając na efektywne zastępowanie drogich surowców roślinnych, poprawę strawności paszy i zwiększenie wartości energetycznej diety świń. Jednocześnie PAP drobiowe jest produktem ściśle kontrolowanym, bezpiecznym i bogatym w białko o bardzo wysokiej przyswajalności.
Dlaczego PAP drobiowe wróciło do żywienia świń?
Przez wiele lat wykorzystanie białek zwierzęcych było ograniczone ze względów bezpieczeństwa – zwłaszcza po epidemii BSE. Sytuacja zmieniła się dopiero wraz z wejściem w życie Rozporządzenia Komisji (UE) 2021/1372, które zezwoliło na stosowanie PAP drobiowego i wieprzowego w żywieniu świń oraz drobiu pod warunkiem tzw. skarmiania krzyżowego (czyli bez użycia PAP tego samego gatunku, który je spożywa).
Decyzję tę poprzedziły lata badań i dopracowywania systemu bezpieczeństwa całego procesu: od źródła surowca, przez technologię przetwarzania, po identyfikowalność w łańcuchu dostaw. Obecnie stosowane PAP drobiowe musi pochodzić wyłącznie z materiałów kategorii 3, czyli surowców niskiego ryzyka, pochodzących od zwierząt zdrowych i przebadanych.
Cały proces produkcji jest również dokładnie zdefiniowany. Surowiec musi być poddawany obróbce termicznej w temperaturze minimum 133°C przez 20 minut przy ciśnieniu 3 barów, a następnie zostaje rozdrobniony i wysuszony, co zapewnia pełną eliminację patogenów.
Jakie produkty drobiowe można stosować w żywieniu świń?
W żywieniu trzody dopuszcza się kilka rodzajów przetworzonego białka drobiowego różniących się składem i zastosowaniem:
- mączka mięsno-kostna drobiowa (MMK)
- mączka z piór
- mączka z krwi drobiowej
- hydrolizat krwi drobiowej
- suszona plazma (SDP)
- hydrolizat z piór
Każdy z tych produktów ma odmienny profil aminokwasowy, strawność i wartość mineralną, dlatego dobiera się je w zależności od etapu produkcji i zapotrzebowania zwierząt.
Wartość odżywcza PAP drobiowego – co wyróżnia te komponenty?
Przetworzone białko drobiowe stanowi wyjątkowo skoncentrowane źródło białka, często przewyższające popularne komponenty roślinne, takie jak śruta sojowa.
Najważniejsze zalety PAP to:
- bardzo wysoka zawartość białka – nawet do 90% w mączce z krwi,
- wysoka strawność – szczególnie w produktach hydrolizowanych, gdzie sięga 95–98%,
- wysoka energia metaboliczna – szczególnie w mączce mięsno-kostnej,
- bogaty profil aminokwasowy, zwłaszcza lizyny,
- wysoka wartość mineralna produktów kostnych (wapń, fosfor).
Dzięki temu PAP drobiowe może z powodzeniem zastępować droższe komponenty białkowe, jednocześnie zwiększając efektywność tuczu.
Najważniejsze produkty PAP i ich zastosowanie
Mączka mięsno-kostna drobiowa (MMK)
Zawiera 55–65% białka, ale też wysokie ilości wapnia i fosforu, co czyni ją dobrym komponentem mineralno-białkowym. Dzięki obecności frakcji tłuszczowej dostarcza również energii. MMK najlepiej sprawdza się w żywieniu tuczników i loch, gdzie nie jest wymagana bardzo wysoka strawność białka.
Mączka z piór
Choć zawiera aż 80–92% białka, jest ono o niższej wartości biologicznej ze względu na keratynę. Produkt ten wymaga uzupełnienia lizyny i nie zastąpi całkowicie komponentów sojowych, ale może obniżać koszt dawki jako dodatek białkowy.
Mączka z krwi drobiowej
To produkt o wyjątkowo wysokiej zawartości białka (85–90%) i lizyny. Charakteryzuje się dobrą strawnością i może być stosowany w dietach wymagających wysokiej koncentracji protein, np. dla warchlaków.
Hydrolizat krwi drobiowej
Bardzo dobrze przyswajalny składnik (strawność 95–98%), bogaty w peptydy bioaktywne. Sprawdza się szczególnie w żywieniu prosiąt, zwierząt chorych lub o obniżonym pobraniu paszy.
Suszona plazma (SDP)
Produkt premium w żywieniu prosiąt – dostarcza immunoglobulin wspierających odporność, poprawia zdrowotność jelit i zwiększa pobranie paszy. Z uwagi na cenę stosuje się go głównie w fazie prestarterów.
Korzyści stosowania PAP drobiowego w żywieniu świń
PAP drobiowe to nie tylko alternatywa dla śruty sojowej, ale także surowiec, który wnosi do dawki wartości funkcjonalne.
Najważniejsze korzyści:
- poprawa efektywności żywienia dzięki wysokiej strawności i koncentracji białka,
- zmniejszenie kosztów produkcji pasz, szczególnie przy wysokich cenach soi,
- większa elastyczność w bilansowaniu aminokwasów,
- możliwość ograniczenia syntetycznych aminokwasów,
- wsparcie odporności młodych zwierząt (w przypadku SDP i hydrolizatów),
- zgodność z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym,
- mniejsze straty surowców i ograniczenie odpadów.
Wszystko to sprawia, że PAP drobiowe może stać się ważnym elementem strategii poprawy rentowności produkcji trzody w najbliższych latach.
Podsumowanie
Przetworzone białko drobiowe to nowoczesny, bezpieczny i wartościowy komponent paszowy, który idealnie wpisuje się w obecne potrzeby branży trzodziarskiej. Wysoka koncentracja białka, bardzo dobra strawność, korzystny profil aminokwasowy oraz zgodność z zasadami zrównoważonej produkcji sprawiają, że PAP drobiowe może być realną alternatywą dla tradycyjnych, drogich i często importowanych źródeł białka.
Dzięki odpowiedniemu doborowi produktów PAP i ich udziału w dawkach można znacząco poprawić efektywność tuczu, wzmocnić zdrowotność zwierząt oraz obniżyć koszty żywienia – bez kompromisów w zakresie bezpieczeństwa czy jakości.
Więcej na ten temat przeczytasz w magazynie Hodowca Trzody Chlewnej 9-10/2025
