Martwica końcówek uszu u świń to coraz częściej obserwowany problem w nowoczesnych stadach, szczególnie w tuczu i warchlakarni. Najczęściej dotyczy prosiąt i warchlaków między 3. a 12. tygodniem życia. Choć zmiany lokalizują się na uszach, ich przyczyna niemal zawsze ma charakter ogólnoustrojowy i wynika z połączenia błędów środowiskowych, żywieniowych oraz zdrowotnych.
Jak wygląda martwica uszu u świń?
Pierwsze objawy pojawiają się na brzegach małżowin usznych i obejmują zaczerwienienie, zasinienie oraz drobne strupy. W kolejnych etapach dochodzi do pęknięć skóry, owrzodzeń, a następnie martwicy tkanek, która może obejmować nawet znaczną część ucha. Zmiany często występują symetrycznie, co wskazuje na zaburzenia krążenia lub obniżoną odporność.
Najczęstsze przyczyny martwicy uszu
Martwica uszu u świń jest schorzeniem wieloczynnikowym. Do kluczowych czynników ryzyka należą:
1. Warunki środowiskowe
Nieprawidłowy mikroklimat w chlewni znacząco zwiększa ryzyko zmian martwiczych. Szczególnie niebezpieczne są przeciągi, nierównomierna temperatura, wysoka wilgotność, podwyższone stężenie amoniaku oraz zbyt duża obsada w kojcach. Stres środowiskowy obniża odporność i sprzyja uszkodzeniom skóry.
2. Żywienie i jakość paszy
Niedobory witamin A, E, biotyny oraz mikroelementów (cynk, miedź, selen) pogarszają kondycję skóry i naczyń krwionośnych. Istotną rolę odgrywają również mykotoksyny w paszy (DON, ZEA, T-2), które zaburzają mikrokrążenie i odporność, nawet przy niskim poziomie skażenia.
3. Czynniki zakaźne
Bakterie (Staphylococcus hyicus, Streptococcus suis, Mycoplasma hyorhinis), wirusy (PRRS, PCV2) oraz pasożyty osłabiają układ immunologiczny i sprzyjają rozwojowi zmian skórnych, choć rzadko są jedyną przyczyną martwicy.
4. Urazy i zachowania agresywne
Gryzienie uszu, otarcia o elementy kojca oraz kanibalizm są częstym problemem w grupach o nadmiernej obsadzie lub niewystarczającym dobrostanie. Uszkodzona skóra staje się wrotami zakażeń bakteryjnych.
Leczenie martwicy uszu u świń
Leczenie ma głównie charakter objawowy i obejmuje stosowanie preparatów antyseptycznych, izolację silnie pogryzionych zwierząt oraz korektę warunków środowiskowych i żywieniowych. W stadach, gdzie problem występuje regularnie, konieczna jest konsultacja z lekarzem weterynarii i wykonanie audytu chlewni.
Jak zapobiegać martwicy uszu? (profilaktyka)
Najskuteczniejszą metodą ograniczania martwicy uszu u świń jest profilaktyka oparta na czterech filarach:
- Środowisko: stabilna temperatura, brak przeciągów, dobra wentylacja i suche podłoże.
- Żywienie: zbilansowana dieta, suplementacja witamin i mikroelementów, kontrola jakości paszy i mykotoksyn.
- Dobrostan: odpowiednia obsada, materiały manipulacyjne i redukcja stresu.
- Zdrowie stada: monitoring PRRS i PCV2, właściwy program szczepień oraz bioasekuracja.
Podsumowanie
Martwica uszu u świń to ważny sygnał ostrzegawczy świadczący o problemach w zarządzaniu stadem. Wczesna reakcja i kompleksowe podejście do środowiska, żywienia i zdrowia zwierząt pozwalają ograniczyć straty produkcyjne i poprawić dobrostan świń.
Więcej na ten temat przeczytasz w magazynie Hodowca Trzody Chlewnej 11-12/2025
