Ruja u loch to kluczowy element efektywnej produkcji trzody chlewnej. Choć cykl rujowy uznaje się za proces naturalny i przewidywalny, w praktyce bardzo często pojawiają się zaburzenia, które generują straty ekonomiczne. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest ruja nieregularna u loch, dlaczego występuje i jak można jej skutecznie zapobiegać.
Cykl rujowy lochy – co jest normą?
Prawidłowy cykl rujowy lochy trwa średnio 21 dni. W idealnych warunkach ruja powinna pojawić się 4–5 dni po odsadzeniu prosiąt. Jeśli występuje wcześniej niż po 21 dniach od inseminacji, mówimy o rui wczesnej, natomiast jej pojawienie się po tym terminie określa się jako ruję późną. Oba te przypadki zaliczamy do tzw. rui nieregularnych, które są jedną z głównych przyczyn spadku liczby oproszeń w roku.
Dlaczego ruja ma znaczenie ekonomiczne?
Każdy dzień, w którym locha nie jest w cyklu produkcyjnym, to tzw. dzień pusty. Wydłużenie cyklu rujowego oznacza mniej oproszeń rocznie, a tym samym niższą opłacalność hodowli.
Przy prawidłowej organizacji produkcji możliwe jest osiągnięcie około 2,4–2,5 oproszenia lochy rocznie. Warunkiem jest terminowe wystąpienie rui po odsadzeniu.
Najczęstsze przyczyny rui nieregularnej u loch
Najczęstszą przyczyną zaburzeń rui jest nieprawidłowy bilans energetyczny. Zarówno niedobór, jak i nadmiar energii mogą prowadzić do wystąpienia rui w trakcie laktacji, opóźnionej rui po odsadzeniu lub pojawienia się objawów rui bez odruchu tolerancji. Problemy te często wynikają z pracy z lochami mamkami, mieszania miotów, padnięć prosiąt lub niedostosowania dawki paszy do faktycznej produkcji mleka.
W praktyce hodowlanej często spotyka się sytuację, w której „ruja jest, ale jej nie ma”. Locha wykazuje typowe objawy, takie jak obrzęk sromu, śluz czy zainteresowanie knurem, jednak nie pozwala na krycie lub inseminację. Zazwyczaj oznacza to, że nie weszła jeszcze w ruję właściwą, a wykonany w tym momencie zabieg będzie nieskuteczny.
Na prawidłowy przebieg cyklu rujowego duży wpływ mają również warunki środowiskowe. Stres, brak komfortu, częste zmiany grup czy niewłaściwe warunki utrzymania mogą skutecznie blokować wystąpienie rui w odpowiednim czasie.
Co wpływa na prawidłowe wystąpienie rui?
Kluczowe znaczenie ma żywienie oraz środowisko utrzymania. Po odsadzeniu prosiąt warto stosować paszę o wysokiej koncentracji energii, najczęściej paszę laktacyjną. Taki sposób żywienia wspiera uruchomienie procesów hormonalnych odpowiedzialnych za ruję, ogranicza stres związany ze zmianą dawki oraz pozwala wyrównać kondycję lochy.
Równie istotne są warunki utrzymania. Locha powinna mieć zapewniony spokój, odpowiednią przestrzeń i poczucie bezpieczeństwa. W praktyce najlepsze warunki do obserwacji objawów rui i jej prawidłowego przebiegu zapewnia kojec indywidualny.
Kluczowe znaczenie pierwszych dni po oproszeniu
Zgodnie z zasadą Pareto, największy wpływ na wyniki produkcyjne ma praca wykonana w pierwszych dniach po oproszeniu. To wtedy należy ocenić kondycję lochy, rzeczywistą liczbę czynnych strzyków oraz dopasować liczbę i wielkość prosiąt do jej możliwości. Nieprawidłowe dopasowanie prowadzi do głodzenia części miotu, spadku produkcji mleka i zaburzeń energetycznych, które sprzyjają wystąpieniu rui w nieodpowiednim czasie.
Dopasowanie lochy i prosiąt – zasada praktyczna
Locha i prosięta powinny być do siebie dopasowane pod względem wielkości i możliwości ssania. Duże i ciasne strzyki wymagają silnych, większych prosiąt, natomiast mniejsze strzyki i delikatniejsze wymię lepiej sprawdzają się przy mniejszych prosiętach. Młode lochy zwykle lepiej radzą sobie z silniejszymi miotami, natomiast starsze – z prosiętami średniej wielkości.
Podsumowanie
Ruja nieregularna u loch nie jest przypadkiem – to sygnał, że doszło do zaburzenia równowagi między żywieniem, warunkami utrzymania a organizacją pracy w porodówce. Odpowiednie działania w pierwszych dniach po oproszeniu oraz właściwe zarządzanie energią lochy pozwalają:
- ograniczyć dni puste,
- zwiększyć liczbę oproszeń w roku,
- poprawić wyniki ekonomiczne całej fermy.
Dobrze zaplanowana ruja to jeden z najtańszych sposobów na realną poprawę opłacalności produkcji trzody chlewnej.
Więcej na ten temat przeczytasz w magazynie Hodowca Trzody Chlewnej 11-12/2025
