Smak paszy ma ogromne znaczenie w żywieniu prosiąt, szczególnie w pierwszych tygodniach życia. To właśnie wtedy kształtują się nawyki żywieniowe, które wpływają na pobranie paszy, zdrowie jelit i tempo wzrostu. Odpowiednio dobrana, smakowita pasza może znacząco ograniczyć stres odsadzania i poprawić wyniki produkcyjne.
Wczesne żywienie prosiąt – dlaczego jest tak ważne?
Zaleca się wprowadzanie pierwszej paszy stałej już pod koniec pierwszego tygodnia życia prosiąt. Taki zabieg stymuluje rozwój przewodu pokarmowego, zwiększa masę ciała przy odsadzeniu i zmniejsza ryzyko biegunek. Warunkiem skuteczności jest jednak wysoka jakość i atrakcyjność sensoryczna paszy.
Smakowitość paszy a pobranie i zdrowie
Prosięta, podobnie jak dorosłe świnie, wykazują wyraźne preferencje smakowe i zapachowe. Smak paszy wpływa nie tylko na chęć jedzenia, ale także na procesy trawienne – uruchamia wydzielanie enzymów i hormonów regulujących głód oraz sytość. Im lepsza smakowitość, tym stabilniejsze pobranie paszy i mniejsze ryzyko problemów zdrowotnych.
Neofobia – największe wyzwanie po odsadzeniu
Okres odsadzania to moment szczególnie trudny. Prosięta przechodzą z diety mlecznej na paszę stałą i często reagują neofobią, czyli niechęcią do nowego pokarmu. Pasze o niskiej atrakcyjności smakowej mogą ograniczać pobranie, osłabiać odporność i spowalniać wzrost.
Dlatego w praktyce żywieniowej stosuje się aromaty mleczne, owocowe oraz słodkie dodatki, które są dla prosiąt znajome i bezpieczne sensorycznie.
Smak umami – naturalny stymulator apetytu
Coraz większą rolę w żywieniu prosiąt odgrywa smak umami, kojarzony z nutami mięsno-bulionowymi. Jest on sygnałem obecności białka i aminokwasów, kluczowych dla wzrostu. Badania pokazują, że prosięta bardzo chętnie wybierają pasze o wyraźnym profilu umami – często nawet bardziej niż pasze słodkie.
Dodatkową zaletą umami jest jego zdolność do wzmacniania pozytywnych smaków i maskowania nut gorzkich czy kwaśnych, co zwiększa akceptację paszy.
Lepsze trawienie i wykorzystanie składników
Pasze bogate w komponenty umami sprzyjają intensywniejszemu wydzielaniu enzymów trawiennych. Efektem jest lepsza strawność białka, tłuszczu i suchej masy, zdrowsze jelita oraz mniejsze ryzyko zaburzeń trawiennych u prosiąt.
Larwy owadów – innowacyjny składnik paszowy
Jednym z najbardziej obiecujących źródeł smaku umami są larwy muchy czarnej (Hermetia illucens). To nie tylko wartościowe białko i tłuszcz, ale również wysoka atrakcyjność smakowa. Obserwacje produkcyjne pokazują, że prosięta chętniej pobierają pasze z udziałem biomasy larw, osiągają wyższe przyrosty masy ciała i lepszą efektywność żywienia.
Smak zmienia się z wiekiem
Preferencje smakowe prosiąt ewoluują. Przed odsadzeniem dominują aromaty mleczne i słodkie, natomiast po odsadzeniu większą rolę odgrywają nuty owocowe i bardziej złożone profile smakowe. Dopasowanie aromatów do wieku zwierząt skutecznie wspiera dobrowolne pobranie paszy.
Podsumowanie
Smak paszy to jeden z kluczowych czynników decydujących o sukcesie odchowu prosiąt. Odpowiednio dobrane aromaty, wykorzystanie smaku umami oraz innowacyjnych komponentów, takich jak larwy owadów, pozwalają zwiększyć pobranie paszy, poprawić zdrowie jelit i osiągnąć lepsze wyniki produkcyjne. To rozwiązania, które łączą dobrostan zwierząt z efektywnością ekonomiczną gospodarstw.
Więcej na ten temat przeczytasz w magazynie Hodowca Trzody Chlewnej 11-12/2025
