MAREK WRÓBELA-one Denmark,
Dyrektor eksportu
Produkcja trzody chlewnej w Danii znajduje się obecnie w okresie przejściowym. W ostatnich latach oczekiwany wzrost produkcji oraz poprawa wydajności napotykały na wyzwania związane z dobrostanem zwierząt i presją konkurencyjną na rynku europejskim. Po kilku latach spadku produkcji oraz zamykania zakładów ubojowych przewiduje się jednak, że w latach 2025/2026 liczba świń dostarczanych do Danish Crown wzrośnie.
Po okresie regresu nowe prognozy (koniec 2025 r.) wskazują na odbicie produkcji. Danish Crown spodziewa się uboju o około 500 000 świń więcej (łącznie 8,4-8,9 mln sztuk) w latach 2025/2026, niż pierwotnie zakładano, co oznacza odwrócenie trendu w porównaniu z poprzednimi latami, kiedy zamknięto rzeźnie w Ringsted i Sæby.
Nowa prognoza zakłada, że w Danish Crown będzie się tygodniowo ubijać około 160 000 tuczników (dla porównania, 20 lat temu tygodniowy ubój w Danii wynosił około 435 000 sztuk).
Tab. 1.
Notowania rynkowe
Początek 2026 roku nie był korzystny dla producentów trzody chlewnej. Niskie ceny tuczników – zarówno w Niemczech, Danii, jak i w całej Unii Europejskiej – wyraźnie osłabiły rynek. Oczekuje się, że w 2026 r. produkcja w UE ponownie spadnie, co z kolei ograniczy globalną podaż. W Danii, po wzroście pogłowia świń w ubiegłym roku, prognozowany jest bardziej umiarkowany rozwój sektora.
O względnej stabilizacji można mówić także w kontekście eksportu do Chin. Potrzeby importowe Chin stabilizują się, jednak relacje handlowe pozostają niepewne ze względu na cła antydumpingowe (dodatkowe opłaty celne) oraz zagrożenie związane z ASF.
Produkcja zwierzęca może jednak ulec zmianie w związku z wdrażaniem nowych wymogów dotyczących ochrony środowiska i dobrostanu zwierząt, w tym przepisów nakładających obowiązek modernizacji budynków inwentarskich. Sytuacja ta może w największym stopniu dotknąć mniejszych producentów.
Tab. 2. Eksport warchlaków z Danii
Prognoza cen
W związku z wystąpieniem ognisk afrykańskiego pomoru świń (ASF) w Hiszpanii wiele krajów spoza UE ograniczyło lub całkowicie wstrzymało import hiszpańskiej wieprzowiny. W rezultacie Hiszpania będzie zmuszona kierować większą część produkcji na rynek europejski, co zwiększy presję cenową w regionie. Sytuacja ta prawdopodobnie ograniczy również skalę sezonowych podwyżek cen, które zazwyczaj obserwowane są w miesiącach luty-marzec.
Obecne uwarunkowania wskazują, że w 2026 roku ceny będą niższe niż w 2025 r.
W drugiej połowie roku spodziewany jest typowy sezonowy spadek cen, jednak jego przebieg może różnić się od obserwowanego w poprzednich latach. Po pierwsze, dodatkowa podaż hiszpańskiej wieprzowiny będzie stopniowo wchłaniana przez rynek. Po drugie, obecny niski poziom cen może doprowadzić do ograniczenia produkcji w Europie, co będzie odczuwalne w drugiej połowie roku i może częściowo stabilizować rynek.
Produkcja prosiąt
Warchlaki, których cena zawsze uzależniona jest od ceny tuczników w najbliższym czasie mogą zwiększyć swoją wartość. Wynika to z dużego popytu na materiał do tuczu, a podaż prawdopodobnie nie wzrośnie w najbliższym czasie.
W Niemczech oczekuje się, że deficyt prosiąt znacznie wzrośnie w nadchodzących latach ze względu na nowe przepisy dotyczące dobrostanu zwierząt. W Polsce z kolei wielu producentów trzody chlewnej niechętnie inwestuje w produkcję trzody chlewnej z powodu ASF.
Odnotowuje się również utrzymujący się wzrost importu warchlaków do Hiszpanii, choć wcześniej zakładano, że zwiększony napływ prosiąt był jedynie przejściowym efektem problemów z PRRS w kraju. Obecna sytuacja wskazuje jednak, że import ma bardziej trwały charakter.
Można oczekiwać, że kraje takie jak Dania, Holandia oraz Belgia potencjalnie mogłyby pokryć rosnący deficyt prosiąt w Europie. Również w tym przypadku istnieją jednak istotne ograniczenia.
W Danii związki zawodowe, reprezentujące większość pracowników sektora, od dłuższego czasu zabiegają o utrzymanie tuczu w kraju w celu ochrony miejsc pracy. Zwiększenie eksportu warchlaków oznaczałoby bowiem ograniczenie krajowego tuczu, a tym samym redukcję zatrudnienia. Przykładem są decyzje podjęte przez Danish Crown: zamknięcie zakładu w Ringsted w 2024 r. wiązało się z utratą około 1200 miejsc pracy, natomiast wcześniejsze zamknięcie zakładu w Sæby w 2023 r. oznaczało redukcję około 800 stanowisk. Dodatkowo pod koniec 2024 r. Danish Crown ogłosił kolejną falę zwolnień obejmującą około 500 pracowników biurowych i administracyjnych w ramach restrukturyzacji wynikającej ze spadku liczby świń kierowanych do uboju.
Z kolei w Belgii i Holandii realizowane programy wykupu gospodarstw prowadzą do ograniczania produkcji zwierzęcej. W efekcie w tych krajach należy raczej spodziewać się zmniejszenia, a nie zwiększenia eksportu warchlaków.
Inwestycja w technologie ograniczeniem kosztów produkcyjnych
Obecnie największym wyzwaniem w produkcji trzody chlewnej w Danii jest pozyskanie i utrzymanie wykwalifikowanych pracowników. Niedobór siły roboczej zmusza duńskich producentów do zatrudniania osób spoza Europy, które często nie mają doświadczenia w branży i wymagają szkolenia od podstaw. Dlatego tak ważne jest zapewnienie stabilności zatrudnienia.
Utrzymanie pracowników można osiągnąć na różne sposoby. Do najważniejszych należą: skuteczne zarządzanie, odpowiedzialność pracowników oraz możliwość podejmowania decyzji produkcyjnych, które zwiększają pewność siebie i poprawiają warunki pracy. Kolejnym istotnym czynnikiem są usprawnienia technologiczne. Wiele gospodarstw wprowadza nowoczesne technologie w celu poprawy komfortu pracy i efektywności produkcji.
Jednym z przykładów są roboty myjące, które stały się standardem w utrzymaniu higieny na wielu duńskich fermach. Produkowane przez duńską firmę, zdobyły uznanie wśród producentów trzody chlewnej. Roboty te myją z około 80% skutecznością i przejmują część najbardziej uciążliwych prac na fermach. Choć zużycie wody pozostaje porównywalne, czas zaoszczędzony dzięki pracy robota można przeznaczyć na inne zadania, co zwiększa ogólną efektywność produkcji. Obecnie roboty są sprzedawane w większości krajów europejskich, w tym również w Polsce.
