Wysoce zjadliwa grypa ptaków od lat jest jednym z największych zagrożeń dla produkcji drobiu. Każde ognisko choroby oznacza likwidację stad, ogromne straty finansowe i problemy z eksportem. Naukowcy pracują jednak nad rozwiązaniem, które może zrewolucjonizować walkę z wirusem – szczepionkami markerowymi wykorzystującymi strategię DIVA.
Dlaczego dotychczasowe szczepionki nie wystarczają?
Tradycyjne szczepionki skutecznie chronią ptaki przed zachorowaniem, ale mają istotną wadę. Po szczepieniu i po naturalnym zakażeniu organizm wytwarza bardzo podobne przeciwciała, dlatego standardowe badania nie potrafią odróżnić ptaka zaszczepionego od zakażonego. To utrudnia monitorowanie stad i stanowi poważny problem dla handlu międzynarodowego.
Na czym polega strategia DIVA?
Rozwiązaniem jest strategia DIVA (Differentiating Infected from Vaccinated Animals), która umożliwia odróżnienie zwierząt zaszczepionych od tych, które miały kontakt z wirusem.
Nowoczesne testy wykrywają przeciwciała przeciwko białku NS1, które pojawia się wyłącznie podczas namnażania wirusa w organizmie. Ptaki zaszczepione szczepionką markerową nie wytwarzają takich przeciwciał, dlatego w przypadku dodatniego wyniku wiadomo, że doszło do naturalnego zakażenia.
Szczepionki nowej generacji
Coraz większe nadzieje budzą szczepionki wektorowe wykorzystujące wirusa opryszczki indyków (HVT). Zapewniają one silną i długotrwałą odporność, a jednocześnie doskonale współpracują ze strategią DIVA.
Co więcej, najnowsze rozwiązania pozwalają chronić ptaki jednocześnie przed kilkoma chorobami, takimi jak choroba Mareka, Gumboro czy grypa ptaków. Oznacza to mniej szczepień, mniejszy stres dla zwierząt i łatwiejsze zarządzanie zdrowiem stad.
Szybsza diagnostyka, skuteczniejsza kontrola
Nowoczesne testy ELISA oparte na białku NS1 pozwalają z dużą dokładnością wykryć zakażenie już we wczesnym stadium. Badanie można wykonać w ciągu kilku godzin, dzięki czemu służby weterynaryjne mogą szybko podjąć działania ograniczające rozprzestrzenianie się wirusa.
Szansa dla polskiego drobiarstwa
Polska jest największym producentem drobiu w Unii Europejskiej, dlatego skuteczna ochrona stad ma ogromne znaczenie dla całej branży. Coraz częstsze ogniska grypy ptaków powodują milionowe straty i utrudniają eksport.
Właśnie dlatego Komisja Europejska coraz przychylniej patrzy na programy szczepień wykorzystujące strategię DIVA. Pilotażowe programy prowadzą już m.in. Francja, Holandia i Włochy, a podobne rozwiązania w przyszłości mogą zostać wdrożone również w Polsce.
Przyszłość należy do szczepionek markerowych
Eksperci są zgodni, że szczepionki markerowe oraz strategia DIVA mogą w najbliższych latach stać się standardem w ochronie drobiu. Pozwolą nie tylko skuteczniej zabezpieczać stada przed chorobami, ale również zachować możliwość monitorowania zakażeń i utrzymać dostęp do rynków eksportowych.
To rozwiązanie, które może pogodzić skuteczną profilaktykę z wymaganiami weterynaryjnymi i handlowymi, a dla producentów drobiu oznacza większe bezpieczeństwo i stabilność produkcji.
Autorką pełnego tekstu jest Beata Drzewiecka
doktorantka, przewodnicząca studenckiego koła naukowego analityków weterynaryjnych
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie
Katedra Przedklinicznych Nauk Weterynaryjnych, Zakład Patofizjologii
